مرتضى مطهرى
55
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
درس پنجم : كلّى و جزئى يكى ديگر از بحثهاى مقدماتى منطق بحث « كلّى و جزئى » است . اين بحث اولًا و بالذات مربوط به تصورات است و ثانياً و بالعرض مربوط به تصديقات ؛ يعنى تصديقات - چنان كه بعداً خواهد آمد - به تبع تصورات ، متّصف به كلّيّت و جزئيّت مىگردند . تصوراتى كه از اشياء داريم و با لغات و الفاظ خود ، آنها را بيان مىكنيم دو گونه است : تصورات جزئى و تصورات كلّى . تصورات جزئى ، يك سلسله صورتهاست كه جز بر شخص واحد قابل انطباق نيست . در مورد مصداق اين تصورات كلماتى از قبيل « چند تا » ، « كداميك » معنى ندارد ؛ مانند تصور ما از افراد و اشخاص معيّن انسانها مانند حسن ، احمد ، محمود . اين صور ذهنى ما فقط بر فرد خاص صدق مىكند نه بيشتر . نامهايى كه روى اين گونه افراد گذاشته مىشود مثل حسن ، احمد ، « اسم خاص » ناميده مىشود . همچنين ما تصورى از شهر تهران و تصورى از كشور ايران و تصورى از كوه دماوند و تصورى از مسجد شاه اصفهان داريم . همهء اين تصورات ، جزئى مىباشند . ذهن ما علاوه بر اين تصورات ، يك سلسله تصورات ديگر هم دارد و يك سلسله نامهاى ديگر براى نشان دادن آن معانى و تصورات وجود دارد مانند تصورى كه از