درس سوم : موضوع منطق موضوع منطق چيست ؟ اولًا ببينيم معنى « موضوع » چيست ؟ ثانياً ببينيم آيا لازم است هر علمى موضوع داشته باشد ؟ ثالثاً ببينيم موضوع علم منطق چيست ؟ موضوع يك علم عبارت است از آن چيزى كه آن علم در اطراف آن بحث مىكند و هر يك از مسائل آن علم را در نظر بگيريم خواهيم ديد بيانى است از يكى از احوال و خواص و آثار آن . عبارتى كه منطقيّين و فلاسفه در تعريف موضوع علم به كار برده‌اند اين است : موضوعُ كلِّ علمٍ هو ما يُبحث فيه عَن عوارضِهِ الذّاتيّه . موضوع هر علم آن چيزى است كه آن علم دربارهء عوارض ذاتى آن بحث مىكند . اين دانشمندان به جاى اينكه بگويند : « موضوع هر علمى عبارت است از آن چيزى كه آن علم از احوال و خواص و آثار او بحث مىكند » ، به جاى « احوال و آثار » كلمهء قلمبهء « عوارض ذاتيّه » را به كار برده‌اند ، چرا ؟ بى جهت ؟ نه ، بى جهت نيست ، آنها ديده‌اند كه احوال و آثارى كه به يك چيز نسبت داده مىشود بر دو قسم است : گاهى واقعاً مربوط به خود اوست ، و گاهى مربوط به خود او نيست بلكه مربوط به چيزى است كه با او يگانگى دارد .