مجلّد منتشر شده است . اين بخش نيز در اصل جزوات درسى استاد شهيد در دانشكده الهيات و معارف اسلامى بوده كه پس از شهادت ايشان تنظيم شده و به چاپ رسيده است . اين كتاب نيز از نظر سلاست بيان و غناى محتوا در نوع خود كم نظير است . در بخش « اتحاد عاقل و معقول » اين كتاب از يادداشتهاى استاد نيز استفاده شده و به همين جهت برخى قسمتهاى اين مبحث نسبت به ساير مباحث اين كتاب از سطح بالاترى برخوردار است و شايد اگر اين تلفيق صورت نمىگرفت بهتر بود ، ولى چون قبلا به همين صورت منتشر شده در مجموعه آثار نيز به همين شكل آورده شد . همانطور كه خواننده محترم مطلع است اكثر آثار فلسفى استاد شهيد مطهرى پس از شهادت ايشان به چاپ رسيده است و در زمان حيات آن حكيم فرزانه فقط كتابهاى اصول فلسفه و مقالات فلسفى ( جلد اول ) منتشر شده بود . بعد از شهادت استاد بود كه درسهاى ايشان اعم از درسهاى دانشكده الهيات و درسهاى حوزه علميه قم و غيره منتشر شد . به نظر مىرسد كه از ديدگاه استاد ، انتشار كتاب فلسفى براى عموم مىبايست به همان سبك اصول فلسفه از نظر شيوايى بيان و دور بودن از اصطلاحات نامأنوس باشد ، و اما انتشار كتاب فلسفى براى اهل فن حساب ديگرى دارد گرچه در اين مورد نيز مىتوان از اغلاق به دور بود و سليس و روان سخن گفت . آن بخش از كتابهاى فلسفى استاد كه پس از شهادت ايشان به چاپ رسيده بيشتر از نوع دوم است يعنى براى اهل فن تنظيم شده ، زيرا بيشتر آنها درسهاى استاد براى دانشجويان فلسفه بوده است ، و البته مباحث اندكى كه نوارهاى آن در دست نبوده و از تقريرات شاگردان استفاده شده ( مانند مباحثى از كتاب الهيات شفا ) از اتقان موجود در ساير آثار استاد برخوردار نيست . در تنظيم بخش فلسفه مجموعه آثار استاد ، در صورت لزوم مطالب استاد با كلام ايشان در نوار مطابقت داده خواهد شد تا اين مجموعه از اصالت و دقت كافى برخوردار باشد . به عنوان مثال كتاب حركت و زمان از اين نظر كه به قلم تنظيم كننده درآمده است نياز به يك بازبينى و مطابقت با اصل نوار دارد كه اين كار به فضل خدا انجام خواهد شد . از خداى متعال براى همه كسانى كه در تهيه اين مجموعه به ما مدد رساندند توفيق بيشتر مسألت مىنماييم . اول آذر 1371 شوراى نظارت بر نشر آثار استاد شهيد مرتضى مطهرى