مرتضى مطهرى

73

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

دندانهاى يك انسان را نگاه مىكنيم و مىبينيم يك تناسب بسيار كاملى ميان آن دندانهاى جلوى دهان - كه ثنايا مىگويند - تا آن دندانهاى نيش ، تا دندانهاى كرسى با مواد غذايى كه بدن احتياج دارد [ وجود ] دارد ، كه آن مواد غذايى را اوّل قطع كند ، ببرد ، تكه‌پاره كند ، بعد آسيا كند و بعد انسان آن را بلع كند . آيا اينها روى انتخاب به وجود آمده ؟ در اينكه يك نيرويى بوده كه اينها را به وجود آورده شكى نيست . آيا اينها انتخاب شده هستند يا نه ؟ رابطهء اينها با هدف و نتيجه‌اى كه به وجود اينها بار است يك رابطهء تصادفى است ؟ بچه كه در رحم مادر قرار مىگيرد ، پستان مادر شير مىكند . اساسا جنس ماده كه داراى رحم است ، بعد داراى پستان هم باشد ( مثلا در پستاندارها ، همانهايى كه رحم دارند ) آيا اين انتخاب شده يا انتخاب نشده ؟ اينها را بايد حساب كنيم . آيا واقعا پستان در جنس ماده‌اى كه بچه‌هايش يك خلقت و احتياجات مخصوصى دارند ، با اين تشكيلات و نظم ، با اين حسابها ، حتى با آن دگمهء سر پستان با آن طرزى كه شير را ترشح مىكند ، اينها انتخاب شده هستند يا انتخاب شده نيستند ؟ و همچنين ساير قسمتها . اينجاست كه علم به ما كمك مىكند . اينكه مىگوييم علم ( علم تجربى و علم آزمايشى ) هر چه كه پيش برود كمك مىكند ، اينجاست ، چون علم تجربى و علم آزمايشى هر چه كه بيشتر روى اشياء طبيعت مطالعه كند به نظامات داخلى آنها بيشتر پى مىبرد . مثلا تشريح قديم تا يك حدودى به تشكيلاتى كه در چشم بود ، حتى پرده‌هاى چشم ، اين هفت هشت پرده‌اى كه مىگويند - كه حتى اسمهايش هم اسمهاى قديمى بود - پى برده بود ، اما كجا قديم به اينهمه نظامات دقيقى كه امروز براى چشم ذكر مىكنند كه اصلا آدم حيرت مىكند ، پى برده بود ؟ ! علم وقتى كه پيش مىرود نظامات بيشترى كشف مىكند ، نظاماتى كه از وجود انتخاب ، اختيار ، تدبير و اراده ، بيشتر حكايت مىكند . پس معنى كمك علم هم در اينجا اين است . چون مطلب ، هم علمى و هم دينى است و براى اينكه آقايان كاملا توجه كنند ، من از يكى از كتابهايى كه در اين زمينه چيزى نوشته [ نقل مىكنم ] چون به نظر من يك اشتباهى در آنجا بود و آن اشتباه را خواستم تذكر بدهم ، آن را يادداشت كردم كه براى شما عرض كنم ، كه ديگران لا اقل اين جور اشتباه نكنند ، چون اگر اين جور بيان كنيم ، نه تنها جوابى به ماديين نداده‌ايم بلكه يك ابزارى هم به دست ماديين داده‌ايم و اى بسا