مىخواهى بدانى آدم خوبى است يا نه ، از آقاى « ب » بپرس . مىگوييد پس محال است كه من از اين راه بتوانم خوبى و بدى آقاى « ب » را بفهمم ، چون اگر بخواهم خوبى آقاى « ب » را بفهمم بايد به دليل آقاى « الف » خوبى او را بفهمم و اگر خوبى آقاى « الف » را بخواهم بفهمم به دليل خوبى آقاى « ب » [ بايد بفهمم ] ؛ يكى از اينها قبلا از راه ديگر بايد براى من اثبات شده باشد . امثال اينها البته خيلى زياد است . تسلسل هم از اين قبيل است و هزارها مثال از اين قبيل مىشود پيدا كرد . پس اين مسأله را هم ما طرد مىكنيم ، بيش از اين هم درباره‌اش بحث نمىكنيم كه كسى بگويد خدا يك مسألهء قابل اثباتى نيست براى اينكه محسوس نيست . نه ، اين دليل نمىشود . ممكن است يك امر ، معقول باشد و محسوس نباشد و قابل اثبات باشد . اين هم يك مطلب ديگر و در حقيقت مقدمهء دوم . تأثير محدود بودن فضاى عالم در مسألهء توحيد مقدمه سومى كه ما بايد اينجا عرض كنيم اين است : به همان دليل كه گفتيم ، ما خدا را كه جستجو مىكنيم به معناى اين است كه يك حقيقت كامل نامحدودى را جستجو مىكنيم نه يك شىء را در ميان اشياء ديگر از اشياء اين عالم . پس ما خدا را در صفحهء زمان و در صفحهء مكان جستجو نمىكنيم ، يعنى در ميان اين موجودات زمانى نمىگرديم ببينيم خدا در كجاى زمان قرار گرفته ؛ در ميان موجودات مكانى هم نمىگرديم [ ببينيم ] اين خدا در كجا قرار گرفته است ، بلكه خدا آن قدر وجود كلى و محيط دارد كه در واقع ما مىخواهيم ببينيم كه آيا اين عالم هستى غير از صفحهء زمان و صفحهء مكان صفحهء ديگرى هم كه صفحهء نهان هست دارد يا ندارد . بنابراين زمان و مكان را در مسألهء خدا نبايد دخالت داد ، كه به اين نتيجه رسيديم . مسألة : آيا ما اگر قائل به خدا باشيم بايد قائل باشيم به محدود بودن مكان ؟ كه اگر ما قائل شديم به نامحدود بودن مكان ، با اعتقاد به وجود خدا منافات دارد ؟ يعنى اين ابعاد ، فضا به اصطلاح [ متناهى است ؟ ] مىدانيد كه دو فرضيه در اين مسأله از قديم بوده ، هنوز هم به صورت دو فرضيه هست . آيا اين فضا ، ابعاد ، متناهى است يا غير متناهى ؟ يك مسأله‌اى است . آيا ابعاد عالم نامتناهى است ، به هيچ جايى منتهى نمىشود ؟ صحبت يك ميليارد سال نورى ، ده ميليارد سال نورى ، صدها ميليارد سال