درس چهارم ( 2 ) : معتزله اصل عدل در درس گذشته اجمالا به اصول پنج‌گانهء معتزله اشاره كرديم و دربارهء اصل اوّل آنها يعنى اصل توحيد توضيحاتى داديم . اكنون نوبت اصل دوم است و آن اصل عدل است . البتّه واضح است كه هيچ فرقه‌اى از فرق اسلامى منكر عدل به عنوان يك صفت از صفات الهى نيست . احدى نگفته كه خدا عادل نيست . اختلاف معتزله با مخالفانشان ( يعنى اشاعره ) در تفسير و توجيهى است كه دربارهء عدل مىكنند . اشاعره عدل را به گونه‌اى تفسير مىكنند كه چنين تفسيرى از نظر معتزله مساوى است با انكار عدل ، و الّا اشاعره هرگز حاضر نيستند كه منكر و مخالف عدل خوانده شوند . عقيدهء معتزله دربارهء « عدل » اين است كه برخى كارها فى حدّ ذاته عدل است و برخى كارهاى في حدّ ذاته ظلم است . مثلًا پاداش دادن به مطيع و كيفر دادن به عاصى فى حدّ ذاته عدل است و « خدا عادل است » يعنى به مطيع پاداش مىدهد و به عاصى كيفر ، و محال است كه بر ضد اين عمل كند . كيفر دادن به مطيع و پاداش دادن به عاصى