مرتضى مطهرى
93
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
ما خدا را ، هم « ثنا » مىگوييم و هم « تسبيح » مىكنيم . آنگاه كه او را ثنا مىگوييم ، اسماء حسنى و صفات كماليّهء او را ياد مىكنيم ، و آنگاه كه او را تسبيح مىگوييم ، او را از آنچه لايق او نيست منزّه و مبرّا مىشماريم و در هر دو صورت ، معرفت او را براى خودمان تثبيت مىكنيم و به اين وسيله خود را بالا مىبريم . يگانگى خدا خداوند متعال مثل و مانند و شريك ندارد . اساسا محال است كه خداوند مثل و مانند داشته باشد و در نتيجه به جاى يك خدا ، دو خدا يا بيشتر داشته باشيم ، زيرا دو تا و سه تا و يا بيشتر بودن ، از خواصّ مخصوص موجودات محدود نسبى است ، دربارهء موجود نامحدود و مطلق ، تعدّد و كثرت معنى ندارد . مثلا ما مىتوانيم يك فرزند داشته باشيم و هم مىتوانيم دو فرزند يا بيشتر داشته باشيم ، زيرا فرزند و يا دوست ، هر كدام يك موجود محدود است و موجود محدود مىتواند در مرتبهء خود مثل و مانندى داشته باشد و در نتيجه تعدّد و كثرت بپذيرد ، امّا موجود نامحدود ، تعدّدپذير نيست . مثال ذيل هر چند از يك نظر كافى نيست ولى براى توضيح مطلب مفيد است . دربارهء ابعاد جهان مادّى و محسوس ، يعنى جهان اجسام كه مشهود و ملموس ماست ، دانشمندان دو گونه نظر دادهاند : برخى مدّعى هستند كه ابعاد جهان محدود است ، يعنى اين جهان محسوس به جايى مىرسد كه در آنجا ديگر تمام مىشود ، ولى برخى ديگر مدّعى هستند كه ابعاد جهان مادّى ، نامحدود است و از هيچ طرف پايان نمىپذيرد ، جهان مادّه ، اوّل و آخر و وسط ندارد . اگر ما جهان مادّه و جسم را محدود بدانيم يك پرسش براى ما مطرح مىشود و آن اينكه : آيا جهان ، مادّى جسمانى « يك » است يا بيشتر ؟ ولى اگر جهان نامحدود باشد ، ديگر فرض جهان جسمانى ديگر غير اين جهان نامعقول است ، هر چه را كه جهان ديگر فرض كنيم عين اين جهان يا جزئى از اين جهان است . اين مثال مربوط است به جهان اجسام و وجودهاى جسمانى كه محدود و مشروط و مخلوق آفريده شدهاند و هيچ كدام واقعيّتشان واقعيّت مطلق و مستقل و