نمىپذيرد . واقعيّت تكاملى انسان و واقعيّت تكاملى جهان ، واقعيّت « به سوى اويى » است ، هر چه رو به آن سو ندارد باطل و بر ضدّ مسير تكاملى خلقت است . از نظر اسلام همچنانكه كار خود را بايد براى خدا كرد ، كار خلق را نيز بايد براى خدا كرد . اينكه گفته مىشود كار براى خدا يعنى كار براى خلق ، راه خدا و خلق يكى است و براى خدا يعنى براى خلق ، و گرنه كار براى خدا منهاى خلق آخوند بازى و صوفيگرى است ، سخن نادرستى است . از نظر اسلام راه ، راه خداست ، و بس ، و مقصد خداست نه چيز ديگر ، امّا راه خدا از ميان خلق مىگذرد . كار براى خود كردن نفس‌پرستى است ، كار براى خلق كردن بت‌پرستى است ، كار براى خدا و براى خلق كردن شرك و دوگانه‌پرستى است ، كار خود و كار خلق براى خدا كردن توحيد و خداپرستى است . در روش توحيدى اسلامى كارها بايد به نام خدا آغاز شود . آغاز كردن كار به نام خلق بت‌پرستى است و به نام خدا و خلق شرك و بت‌پرستى است و تنها به نام خدا توحيد و يگانه‌پرستى است . از قرآن مجيد در مورد « اخلاص » نكتهء جالبى استفاده مىشود و آن اينكه مخلص بودن ( به كسر لام ) غير از مخلص بودن ( به فتح لام ) است . مخلص بودن ( به كسر لام ) يعنى در عمل اخلاص ورزيدن ، عمل را پاك و خالص براى خدا انجام دادن . امّا مخلص بودن ( به فتح لام ) يعنى پاك و خالص شده براى خدا . بديهى است كه پاك و خالص كردن عمل ، چيزى است و پاك و خالص بودن به تمام وجود ، چيز ديگر است . وحدت و يگانگى جهان آيا جهان ( طبيعت مخلوقات مكانى و زمانى خدا ) در مجموع خود يك « واحد » حقيقى است ؟ آيا لازمهء توحيد ، يعنى يگانگى خدا در ذات و صفات و فاعليّت ، اين است كه خلقت در مجموع خود از نوعى يگانگى برخوردار باشد ؟ اگر همهء جهان در حكم يك واحد مرتبط است ، اين ارتباط به چه شكل است ؟ آيا از نوع ارتباط اجزاى يك ماشين است كه صرفا يك پيوند عرضى و مصنوعى است و يا از نوع ارتباط اعضاى يك اندام است با اندام ؟ به عبارت ديگر ، آيا ارتباط اجزاى جهان با جهان ارتباط مكانيكى است يا ارگانيكى ؟ ما در جلد پنجم اصول فلسفه دربارهء اين مطلب كه وحدت جهان چه نوع وحدتى