روشنايى براى چراغ و شعور براى اندام است . اگر اينچنين باشد خدا معلول جهان مىشود و نه جهان معلول خدا ، چون روشنايى معلول چراغ است نه چراغ معلول روشنايى . و همچنين لازمهء جدا نبودن خدا از جهان و انسان اين نيست كه خدا ، جهان و انسان همه يك جهت دارند و همه با يك اراده و يك روح حركت و حيات دارند . همهء اينها صفات مخلوق و ممكن است ، خداوند از صفات مخلوقين منزّه است سُبْحانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ ( 1 ) . 2 توحيد صفاتى توحيد صفاتى يعنى درك و شناسايى ذات حق به يگانگى عينى با صفات و يگانگى صفات با يكديگر . توحيد ذاتى به معنى نفى ثانى داشتن و نفى مثل و مانند داشتن است و توحيد صفاتى به معنى نفى هر گونه كثرت و تركيب از خود ذات است . ذات خداوند در عين اينكه به اوصاف كماليّهء جمال و جلال متّصف است ، داراى جنبه‌هاى مختلف عينى نيست . اختلاف ذات با صفات و اختلاف صفات با يكديگر لازمهء محدوديّت وجود است . براى وجود لايتناهى همچنانكه دومى قابل تصوّر نيست ، كثرت و تركيب و اختلاف ذات و صفات نيز متصوّر نيست . توحيد صفاتى مانند توحيد ذاتى از اصول معارف اسلامى و از عالىترين و پراوج‌ترين انديشه‌هاى بشرى است كه بخصوص در مكتب شيعى تبلور يافته است . در اينجا فقط به بخشى از يك خطبهء نهج البلاغه كه هم تأييدى بر مدّعاست و هم توضيحى براى اين بخش است ، اشاره مىكنيم . در اوّلين خطبهء نهج البلاغه چنين آمده است : الحمد للّه الّذى لا يبلغ مدحته القائلون و لا يحصى نعماءه العادّون ، و لا يؤدّى حقّه المجتهدون ، الّذى لا يدركه بعد الهمم ، و لا يناله غوص الفطن ، الّذى ليس لصفته حدّ محدود و لا نعت موجود . . .

--> ( 1 ) . صافّات / 180 .