چرا مسلمانان به قهقرا برگشتند ؟ 350 آنچه لازم است مقدّمهء اين سلسله مباحث قرار گيرد 350 طبيعت زمان از نظر فلسفهء تاريخ 351 علل انحطاط مسلمين در سه بخش 352 پاره‌اى از عقايد و افكار اسلامى كه متهم و مسئول شناخته شده‌اند 353 عناصرى از اخلاق اسلامى كه انحطاطآور خوانده شده‌اند 354 برخى مقرّرات اسلامى از اين نظر 354 آيا خصائص و مميّزات روحى ملل اسلامى عامل انحطاط مسلمين بوده است ؟ 355 دو طبقهء متنفّذ و مسئوليّتهاى آنها از اين نظر 355 عوامل بيگانه 355 مجموع موضوعات و مباحثى كه لازم است بررسى شود 356 درخواست نويسنده از فضلا و نويسندگان سخنان واشنگتن ارونگ امريكايى دربارهء تأثير اعتقاد به قضا و قدر در انحطاط مسلمين 358 انتقاد سخنان واشنگتن ارونگ 359 چرا در اين رساله از تعرّض بعضى شاخه‌ها و فروع خوددارى شده است ؟ 362 رعب و هراسى كه از شنيدن نام قضا و قدر و سرنوشت پيدا مىشود 365 سه فرض در باب سرنوشت 366 مسألهء سرنوشت از زمان پيغمبر در ميان مسلمانان مطرح شده است 366 جنبهء عملى و عمومى اين مسأله 366 آيات قرآن در زمينهء سرنوشت 369 آيات قرآن در زمينهء اختيار و اراده 370 آيا ميان اين دو دسته از آيات تعارض است ؟ 372 معتزله طرفدار اختيار و اشاعره طرفدار جبر مىشوند 372 اصطلاح « قدرى » 372 دو نوع تعارض 373 در قرآن تعارض وجود ندارد 374 آثار سوء عقيدهء جبر 375 استفادهء سياسى از عقيدهء جبر در زمان بنى اميّه 375 معبد جهنى و غيلان دمشقى با عقيدهء جبر مبارزه مىكنند 376 سخنان شبلى نعمان 376 مأمون و معتصم به حمايت معتزله ، و متوكّل به حمايت اشاعره برمىخيزند 376 مسيحيان اروپايى به استناد عقايد اشاعره ، اسلام را مذهب جبرى و عامل انحطاط مسلمين مىخوانند 377 دفاع سيد جمال الدين اسدآبادى از عقيدهء قضا و قدر اسلام و تفكيك آن از عقيدهء جبر 377 مسألهء سرنوشت همواره به صورت يك عقيدهء فكرى مورد توجه بشر بوده است 378 فلسفهء مادى و سرنوشت 378 جبر و توحيد ، اختيار و تنزيه 379 مباحثهء غيلان دمشقى و ربيعة الرأى 379 مباحثهء ابو اسحاق اسفراينى و قاضى عبد الجبار معتزلى 380 لغت قضا و قدر 381