در برخى روايات آمده كه آنها طى روزهاى صلح و بخصوص در ماه‌هاى حرام آنسان ، با اهل شام در مىآميختند و به تعارف و مشورت در كارهايشان مىپرداختند و از اوضاع خود براى يكديگر مىگفتند و حتى برخى از آنان مستقيما با معاويه و ابن العاص تماس مىگرفتند و آنچنان كه در شرح نهج البلاغة به نقل از سفيان بن عاصم بن كليب الحرثى و او از پدرش و آن يك از ابن عباس آورده كه مىگويد : معاويه به من گفت كه روزى كه نزديك بود بدست ارتش عراق ، اسير شود و اسبى گريز پا براى فرار وى در نظر گرفته بودند و در همين حال يكى از اهل عراق به نزدش آمد و به او گفت : من ياران على را در آغاز شبى از شبهاى اول ماه رها كردم . آنگاه بود كه ماندم و از فرار منصرف شدم . معاويه به تعبير راوى از معرفى كسى كه حالت ارتش را برايش توصيف كرده بود ، خوددارى كرد . پس از اين زمينه ، بعيد نيست كه انديشه بر افراشتن قرآنها و دعوت به حكميت ، زاييدهء شكستى باشد كه ارتش معاويه نزديك بود گرفتارش آيد و حتى توطئه از پيش تنظيم‌شده‌اى بوده باشد كه معاويه و ابن العاص و اشعث بن قيس و ديگر خيانتكاران و كين‌توزان و طمع‌كاران اهل عراق طى همان روزهاى نخست نبرد ، يا طى ماه محرمى كه دست از نبرد كشيدند آن هم به قصد تفرقه‌افكنى در ارتش و مفسده‌جويى در آن در صورتى كه چيرگى به سلاح بر آن برايشان دشوار شود ، به توافق رسيده بودند ، به اين هدف خود نيز رسيدند همين‌كه اهل شام قرآنها را بر سر نيزه برافراشتند و نداى مراجعه به آن سر دادند صدايشان از هر سوى بالا گرفت و خواستار آتش بس و رجوع به حكم قرآن گرديدند حال آنكه امير المؤمنين نسبت به ادامهء نبرد و نتايجى كه از اين نيرنگ و توطئه ببار خواهد آمد برحذرشان مىداشت ، آنچه كه تأكيد مىكند كه بر افراشتن قرآن كارى از پيش تنظيم شده بوده و با آن دسته‌جات روى آن توافق شده بود تا در صورت ناتوان ماندن ارتش شام در تحقق پيروزى ، ارتش عراق را از هم فرو پاشند اينست كه همان كسانى كه از هر سوى نداى ارجاع به قرآن و حكميت را سر دادند پس از حصول توافق و نوشته شدن موافقتنامه ، به امام پشت كردند و شمشير خود را عليه امير المؤمنين كشيدند و از او خواستند تا آن را رد كند به آنها فرمود : شما را چه مىشود آيا پس از تن دادن و عهد و ميثاق بستن ، عدول كنيم مگر خداوند نمىفرمايد : به پيمانهاى خود وفادار باشيد و مىفرمايد : پيمانى را كه بسته‌ايد رعايت كنيد و بدان پايبند باشيد و پس از بستن پيمان ، آن را نقض نكنيد . و اوضاع همان‌گونه كه