هاشم معروف الحسني ( مترجم : محمد مقدس )
24
سيرة الأئمة الاثني عشر ( ع ) ( زندگانى دوازده امام ع ) ( فارسي )
آتش بر موحدين ، سرد و سلامت مىگردد . آنچه كه نزول اين آيه را دربارهء پيامبر ( ص ) و على و فاطمه و حسن و حسين ( ع ) تأكيد مىكند روايتى است كه مسلم در صحيح خود با سندهاى گوناگون كه جملگى به صحابى گرانمايه « زيد بن ارقم » منتهى مىشود ، آورده است و از وى نقل كرده كه از پيامبر ( ص ) در اين باره كه آيا آيه شامل همسران وى مىشود يا خير پرسش كرد ، فرمود : نه به خدا سوگند ؛ زن تنها مدتى را با مرد مىگذراند آنگاه در پى طلاق مرد ، به نزد پدر و خويشانش بازمىگردد ( درحالىكه ) اهل بيت هر كس ، تبار و بستگان اويند كه پس از وى زكات بر ايشان حرام گرديده است . از جمله آياتى كه اشاره به قداست و حتى عصمت اهل بيت دارد و فرمان به اطاعت از آنان مىكند ؛ اين آيه از سورهء نساء است كه : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا ( نساء - 59 ) ( اى گروندگان ! خدا و پيامبر و صاحبان امر را فرمان بريد پس اگر در چيزى از امور دين با هم اختلاف كرديد به خدا و رسول بازبريد اگر به خدا و به روز رستاخيز ايمان داريد آن روش براى شما بهتر و نيكوتر سرانجام است ) . فخر رازى در صفحهء 144 از جلد دهم تفسير خود ، معتقد به دلالت اين آيه بر عصمت اولى الامر است و مىگويد : خداوند متعال به طور مؤكد امر به اطاعت ايشان فرموده و چنين امرى مستلزم عصمت از گناه است و اگر خطا و لغزش معصوم نباشند و بر اساس معصوم نبودن ، سخن رفته باشد فرمان به اطاعت به مفهوم پيروى از آن خطاها و لغزشهاست . در حالى كه فرض بر آن است كه از ارتكاب خطا و لغزش نهى شده و اين امر بدان مىانجامد كه امر و نهى نسبت به انجام يك عمل - با اعتبارى همسان - جمع آمده باشد كه از خداوند متعال ( صدور چنين تناقضى ) محال است و در نتيجه ثابت مىشود كه وقتى فرمان مؤكد خداوندى در اطاعت از كسى مطرح مىشود ، ناگزير آن كس بايد معصوم باشد . شيعه ، در وجوب عصمت اولى الامر با رازى اتفاق نظر دارند بويژه كه اولى الامر از نقطه نظر فرمانبرى از ايشان و تسليم شدن به امر آنها ، با خدا و رسول همرديف آمدهاند ؛ در اين نيز ترديدى نيست كه پيامبر در تمامى حالات از گناهان منزه ( معصوم ) است و معقول نيست كه خداوند با وجود لغزش و خطاى آنها بدين شيوه و بدون هيچ قيدى فرمان به اطاعت از ايشان دهد ؛ شيعه با وجود توافق نظرى كه با نتيجهگيرى رازى از اين آيه دارند در مقصود از اولى الامر با وى همعقيده نيستند او مدعى است كه منظور از اولى الامر معصوم از لغزش و خطا بنا به احتمالى كه اجمالا از قرار ذيل مىآيد ، كسانى هستند كه به رتق و فتق امور مسلمانان مىپردازند ؛ نمىتوان در اين آيه از اولى الامر ، امام معصوم را آنگونه كه بنا به تعبير او ، رافضيها ( شيعه ) مدعى هستند ، مراد دانست زيرا اطاعت از وى و مراجعه به او در مشكلات زندگى منوط به شناخت و امكان