محمدرضا جبارى

469

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )

نيابت آنان مىرفت ، به امر ناحيه مقدّسه ، « حسين بن روح » به عنوان جانشين سفير دوم انتخاب و منصوب گشت . تاريخ تولد وى نيز هم‌چون دو سفير پيشين نامعلوم است . وى پس از « أبو سهل اسماعيل بن على » ، مشهورترين فرد از خاندان نوبختى بوده است ؛ و عمده اشتهار او به واسطه مقام دينى بزرگى بوده كه در ميان شيعه اماميّه داشته و از نوّاب اربعه حضرت قائم عليه السّلام محسوب مىشده است . رابطه قرابت او با ساير افراد خاندان نوبختى نامعلوم است . تنها اين مقدار معلوم است كه وى از بستگان « أبو عبد الله حسين بن على نوبختى » ، وزير ابن رائق ، بوده و بر او تسلّط و نفوذ كلى داشته است ! اما در « نوبختى » بودن او هيچ ترديدى نيست ؛ چرا كه عموم اصحاب رجال و علماى اخبار ، مقرّ به اين معنايند . او با بزرگان اين خاندان ، همچون : « ابو سهل اسماعيل بن على » و « ابو عبد الله حسين بن على » ، وزير ابن رائق ، مخلوط و محشور بوده و در كارها به صلاح‌ديد يكديگر مىرفته‌اند . به علاوه ، پس از رحلت نيز او را در « مقابر نوبختيّه » دفن كرده‌اند . در زمان حياتش نيز عده‌اى از بنى نوبخت از محارم اسرار او محسوب مىشده‌اند و سمت كتابت براى او را داشته‌اند . « ابو القاسم حسين بن روح بن ابى بحر » را مورّخان و علماى اخبار با عناوين « نوبختى » 2618712 خ 0 180 خ ، « روحى » ، 3618712 خ 0 181 خ و « قمى » 4618712 خ 0 182 خ و « حسين بن روح بن نوبخت » 5618712 خ 0 183 خ معرفى كرده‌اند . شمس الدين ذهبى به نقل از يك مورّخ شيعى ، يعنى « يحيى بن ابى طىّ » ( متوفى به سال 630 ق ) نسبتى براى او ذكر مىكند ، كه به اقرار ذهبى در نسخه تاريخ « يحيى بن ابى طىّ » با خطّى مغلق و سقيم نوشته شده بوده و به همين جهت ضبط صحيح آن معلوم نيست ؛ و آن « القينى » يا « القيى » است ! احتمال مىرود كه اين نسبت همان « القمى » باشد كه كشّى آن را در رجال خود به دنبال نام « حسين بن روح » ذكر كرده است . آنچه قمى بودن او را ممكن است تأييد نمايد ، معرفت و شناخت او نسبت به زبان آبى ( زبان مردم آبه از مضافات قديم قم ) 6618712 خ 0 184 خ است ! گرچه اين را از جمله كرامات وى نيز مىتوان برشمرد . اگر نسبت « قمى » صحيح باشد ، بايد گفت كه وى از طرف پدر از خاندانى بوده كه با خاندان نوبختى ، كه همه اهل بغداد محسوب مىشده‌اند ، خويشى نداشته ، و نسبت « نوبختى » به لحاظ وصلت پدرش با اين خاندان بوده است ؛ و او تنها از طرف مادر ، نوبختى بوده است ، لذا در فهرست اعضاى خاندان نوبختى ، نه نام روح ، پدر وى ، و نه اسم جدّش ، ابى بحر ، ديده مىشود ! برخى از محققان