محمدرضا جبارى

462

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )

بنت ام كلثوم ، بنت ابى جعفر العمرى » درباره وى دارد ، مؤيد اين سخن است . وى در وصف ابو جعفر و جايگاهش نزد شيعيان گفته است : « شيعه همواره معتقد به عدالت عثمان بن سعيد و پسرش بودند . پس از وفات پدر ، پسر عهده‌دار تغسيل و تجهيز وى شد و امور نيابت به او محوّل گشت و شيعه به دليل تصريح امام عسكرى عليه السّلام به رجوع نزد وى و تصريح پدرش ، ترديدى در اين امر نداشتند ؛ و توقيعات به همان خط زمان پدرش خارج مىشد ، و شيعه جز او را به عنوان « نيابت » نمىشناخت ؛ و معجزات امام به دست او ظاهر مىشد . » 6318712 خ 0 154 خ البته اين همه ، بدان معنى نيست كه هيچ معارضى در برابر نيابت او نبوده است ؛ چرا كه برخى از بيماردلان و مدّعيان دروغين بابيّت كه بابيّت وى را معارض مدّعاى خود مىانگاشتند ، به مخالفت با او پرداختند ! كه از جمله آنان مىتوان به : محمد بن نصير ، احمد بن هلال كرخى ، محمد بن على بن بلال ، ابو محمد شريعى ، ابو بكر محمد بن عثمان بغدادى ، و ابو دلف مجنون اشاره كرد ؛ 7318712 خ 0 155 خ كه در فصلى مجزّا درباره آنان بيشتر سخن خواهيم گفت . چنان‌كه گذشت ، دوره نيابت وى طولانىترين دوره نيابت در عصر غيبت صغرا است . به همين دليل وى نسبت به پدرش و دو سفير ديگر با مشكلات زيادترى مواجه بوده است ؛ مشكلاتى همچون كثرت معارضين ، مواجهه با شدت خفقان و اختناق در عصر برخى از خلفاى عباسى و ساير مشكلات ناشى از رهبرى شيعيان و سازمان عظيم وكالت در شرايط سخت آن روزگار . از سوى ديگر ، طول مدت سفارت وى موجب آن شده كه غالب توقيعات صادره از سوى ناحيه مقدّسه به واسطه وى به دست شيعيان برسد 8318712 خ 0 156 خ و در زمان سفارت او خدمات زيادى به عالم تشيّع عرضه گردد . گفتيم كه سفير اول از طريق سه تن دستيار در بغداد ، امور سازمان در نقاط مختلف شيعه‌نشين را اداره مىكرد . بنا به تصريح شيخ طوسى ، پس از انتقال سفارت به سفير دوم ، تعداد دستياران او به ده تن افزايش يافت . اين امر از آن جهت است كه وى در دوران سفارتش با افزايش مسئوليت مواجه بوده است . شيخ طوسى از ميان اين ده تن ، تنها به نام « حسين بن روح نوبختى » كه بعدا جانشين سفير دوم شد ، اشاره مىكند ؛ ولى به احتمال زياد ، سه دستيار سفير اول ، يعنى « احمد بن اسحاق اشعرى قمى » و « محمد بن احمد بن جعفر قطّان » و « حاجز بن يزيد وشّاء » از جمله اين ده تن بوده‌اند ؛ زيرا هر سه در