محمدرضا جبارى

451

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )

« على بن عمر » ، وكيل قزوين ، به سامرّا آمد و با « فارس بن حاتم » تماس گرفت تا وجوه شرعى آن ناحيه را تقديم دارد ، اطلاعى از طرد فارس از سوى امام در سال 250 ق نداشت ؛ « عثمان بن سعيد » به سرعت افراد خود را براى حفظ وجوه شرعى اعزام كرد و « على بن عمر » را از تماس با فارس منع نمود . 3808712 خ 0 104 خ ابن شهر آشوب وى را به عنوان « باب جواد عليه السّلام » معرفى كرده ؛ 4808712 خ 0 105 خ و شايد علامه حلّى نيز با الهام از همين قول ، او را از اصحاب امام جواد عليه السّلام دانسته است . 5808712 خ 0 106 خ البته اين سخن با آنچه كه مورد تصريح شيخ طوسى است ، كه وى در يازده سالگى وارد بيت امام هادى عليه السّلام شد و در خدمت حضرت قرار گرفت ، 6808712 خ 0 107 خ سازگارى ندارد ، و حمل بر سهو قلم و خلط كلام مىتواند شد . « عثمان بن سعيد » ، ملقّب به « عمرى » بود . در اين باره برخى همچون « أبو نصر هبة الله بن محمد بن احمد كاتب » كه نواده دخترى « ابو جعفر محمد بن عثمان بن سعيد » است ، گفته : « وى أسدى بود و به لحاظ انتساب به جدّش « عمرة » ، ملقّب به « عمرى » شده است » . گروهى از شيعيان نيز نقل كرده‌اند كه امام عسكرى عليه السّلام درباره وى فرمود : « نام عثمان و كنيه أبو عمر براى كسى قابل جمع نيست » ؛ و لذا فرمود كه كنيه « ابو عمر » به « عمرى » تغيير كند . 7808712 خ 0 108 خ سمعانى نيز نقل كرده كه : لقب « عمرى » دالّ بر انتساب به « بنى عمرو بن عامر بن ربيعة » و « عمرو بن حريث » و غير آنها است . 8808712 خ 0 109 خ دكتر جواد على كه راجكووسكى نيز با او هم عقيده است ، بر اين اعتقاد است كه : پدربزرگ عثمان بن سعيد ، « عمرو بن حريث صيرفى كوفى » از شيعيان سرشناس كوفه بوده كه به قبيله بنى اسد وابسته بوده است و لذا به « أسدى » معروف شده است . 9808712 خ 0 110 خ البته دليل صريحى براى اثبات اين ارتباط نسبى بين اين دو شخص وجود ندارد . از ديگر القاب وى ، « عسكرى » است ! چرا كه ساكن « عسكر » ، يعنى « سرّ من رأى » بود . همين‌طور القاب « سمّان » و « زيّات » نيز به وفور درباره‌اش به كار رفته است . شيخ طوسى ، سبب اين القاب را آن مىداند كه وى به كار تجارت روغن اشتغال داشته است . البته اين امر صرفا جنبه ستر و قالب و ظاهر داشته و حقيقت امر آن بوده كه وى كار وكالت را در پوشش روغن فروشى به انجام مىرسانده است و اموال و نامه‌هايى را كه شيعيان به وى تحويل مىدادند به جهت تقيّه و ترس ، در ظروف و خيك‌هاى روغن حمل كرده و به امام عليه السّلام مىرساند ! 2908712 خ 0 111 خ