محمدرضا جبارى
444
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )
احاديث ديگرى نيز در بيان جايگاه والاى مفضّل در نزد ائمه عليهم السّلام موجود است ؛ ولى در اينجا به آنچه گذشت بسنده مىكنيم . 7 . 3 . 13 . محمد بن سنان در منابع رجالى سه نفر به اين نام وجود دارد : 1 . ابو جعفر محمد بن سنان زاهرى خزاعى ؛ 2 . محمد بن سنان بن طريف هاشمى ؛ 3 . محمد بن سنان بن عبد الرحمن هاشمى . شخص اخير مجهول الحال است . دومين نفر ، برادر عبد الله بن سنان و از اصحاب امام صادق عليه السّلام بوده ؛ و اولين نفر بنا به گفته نجاشى ، از اصحاب امام رضا و امام جواد عليهما السلام بوده است . رواياتى نيز كه در مدح يا ذم « محمد بن سنان » وارد شده ، معمولا بدون ذكر كنيه يا لقب و نسبت خاصى است كه تعيين كند كدام يك از سه فرد ياد شده مراد است . البته برخى رجاليان همچون مرحوم مامقانى و مرحوم خويى ، احتمال وحدت دو نفر اخير را دادهاند . اگر اين احتمال را بپذيريم ، با دو محمد بن سنان مواجهيم : يكى خزاعى زاهرى ، و ديگرى برادر عبد الله بن سنان . 7508712 خ 0 78 خ ابن شهر آشوب محمد بن سنان را به عنوان « باب امام صادق عليه السّلام » معرفى كرده است . شيخ طوسى نيز او را در رديف آن دسته از وكلاى ائمه عليهم السّلام معرفى كرده كه بر منهاج امامان عليهم السّلام طى طريق نموده و تغيير و تبديلى در دين خدا و تعاليم اهل بيت عليهم السّلام وارد نكردند . سپس به ذكر دو روايت كه نشان از جلالت مقام و عظمت شخصيت و جايگاه نيك وى نزد ائمه عليهم السّلام دارند ، پرداخته است ؛ در يك روايت ، از « ابو طالب قمى » چنين نقل كرده : « در اواخر عمر شريف امام جواد عليه السّلام به محضرش مشرّف شدم و شنيدم كه مىفرمود : خداوند به صفوان بن يحيى و محمد بن سنان و زكريا بن آدم و سعد بن سعد جزاى خير عطا كند . آنان وفادارى خود نسبت به من را اثبات كردند . . . » ؛ و در روايتى ديگر ، از « على بن حسين بن داوود » نقل كرده كه : « از امام جواد عليه السّلام شنيدم كه محمد بن سنان را به نيكى ياد مىكرد و مىفرمود : خداوند به سبب رضايت من از او راضى باد ! او هرگز با من و پدرم مخالفت نكرد » . 8508712 خ 0 79 خ كشّى نيز روايتى قريب به اين مضامين نقل كرده است . با توجه به تصريح شيخ طوسى به وكالت وى ، و همينطور روايت ياد شده كه در آن ، نام وى در عداد ديگر وكلاى ائمه عليهم السّلام همچون « صفوان بن يحيى » و « زكريا بن آدم » ذكر شده ، ترديدى در