محمدرضا جبارى

64

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )

تصاحب اموال زيادى كه از ناحيه وكالت در دستشان گرد آمده بود ، ضربه بزرگى را بر پيكره اين سازمان وارد آوردند . 5354712 خ 0 17 خ امام رضا عليه السّلام كه وارث اين تشكيلات بود ، با بروز اين مشكل ، تعدادى از وكلاى كارآزموده پدر گرامىاش و بيش از صد هزار دينار را از دست داد . 6354712 خ 0 18 خ آن حضرت ، اين مشكل را بين سال‌هاى 183 تا 202 ق حداقل به صورت جزئى حل كرد و نسبت به اقناع بعضى از اعضاى سرشناس مذهب وقف ، كه در عين حال از وكلاى پدر گرامىاش نيز بودند ( نظير عثمان بن عيسى رواسى و پيروانش ) موفق شد 7354712 خ 0 19 خ . در همين اثنا نقش سازمان وكالت براى رفع نيازها و وظايف جديد جامعه گسترش يافت . وكلاى آن حضرت در قم 8354712 خ 0 20 خ ، كوفه 9354712 خ 0 21 خ ، بغداد 0454712 خ 0 22 خ و ساير نقاط به فعاليت مشغول بودند و نقش برخى از وكلاى سرشناس حضرت ، هم‌چون عبد الرحمن بن حجاج ، در حفظ سازمان از انشعاب جديد ، مهم بود . 1454712 خ 0 23 خ علاوه بر اين‌كه ، تكيه به اصل تقيه و شركت برخى از شيعيان در مناصب دولتى و ارتش عباسى ، به حفظ و استمرار فعاليت اين سازمان كمك مىكرد . 2454712 خ 0 24 خ با شهادت امام رضا عليه السّلام ، فرزند هفت ساله آن جناب ، وارث اين تشكيلات شد . وكلاى مبرّز امام رضا عليه السّلام در ابتداى دوران امامت امام جواد عليه السّلام ، كه به لحاظ كمى سن آن حضرت ترديدهايى بين شيعيان درباره امامت ايشان پديد آمده بود ، در تثبيت امر امامت نقش مهمى داشتند . از ميان آنان مىتوان به عبد الرحمن بن حجاج ، صفوان بن يحيى و يونس بن عبد الرحمن اشاره نمود . 3454712 خ 0 25 خ در سراسر حيطه در اين زمان ، سازمان وكالت وكلايى را به حكمرانى عباسى اعزام مىكرد و فعاليت آن رو به گسترش بود . وكلاى امام رضا عليه السّلام در مناطقى همچون : اهواز ، 4454712 خ 0 26 خ همدان 5454712 خ 0 27 خ ، سيستان و بست 6454712 خ 0 28 خ ، رى 7454712 خ 0 29 خ ، بصره 8454712 خ 0 30 خ ، واسط ، بغداد 9454712 خ 0 31 خ و مراكز سنتى هم‌چون كوفه و قم 0554712 خ 0 32 خ پخش شده بودند . ضمن آن‌كه برخى از شيعيان ، و احتمالا وكلاى آن حضرت ، در دستگاه حكومت عباسى به كار مشغول بودند ؛ براى نمونه ، مىتوان به نوح بن درّاج اشاره كرد كه فرزندش وكيل امام عليه السّلام بود و به سمت قاضى بغداد و سپس كوفه منصوب شد ، و عقيده اصلى خود را مخفى مىكرد . 1554712 خ 0 33 خ در دوران طولانى امامت حضرت هادى عليه السّلام ( 220 تا 254 ق ) با بروز وضعيت جديد ، يعنى انتقال آن جناب از مدينه به سامرّا 2554712 خ 0 34 خ و ناممكن شدن تماس مستقيم بين امام عليه السّلام و