محمدرضا جبارى

32

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )

شيخ طوسى در اين كتاب ابتدا ديدگاه‌هاى فرق ديگر در خصوص امامت را به نقد كشيده و به‌طور مستدل با تمسك به دليل عقل و نقل ، امامت را از ديدگاه كيسانيه ، ناووسيه ، فطحيه ، واقفيه ، محمديه ، جعفريه و ديگر فرق شيعى طرح و رد مىكند . سپس در ادامه به اثبات امامت حضرت حجّت ( عج ) از طريق اثبات امامت اجداد بزرگوارش ، و بيان نصوص و ادله مربوط به امامت آن حضرت مىپردازد . ضمن آن‌كه شبهات مربوط به طول عمر و علّت غيبت آن بزرگوار را نيز پاسخ مىدهد . حدودا در ثلث آخر اين كتاب ، مباحثى آمده كه مستقيما به وكلاى ائمه عليهم السّلام و سازمان وكالت مربوط هستند . در اين بخش ، بعضى از توقيعات صادره از جانب حضرت حجت ( عج ) در عصر غيبت ، كه از طريق وكلا و سفراى آن حضرت به دست شيعيان مىرسيده ، نقل شده است ، كه با تأمل در آنها مىتوان به اطلاعات مفيدى درباره وكلا و نقش ارتباطى آنها دست يافت . همچنين شيخ در اين بخش به معرفى برخى از وكلاى سرشناس ائمه عليهم السّلام از عصر امام صادق عليه السّلام تا عصر غيبت پرداخته ، كه به جهت اهمّيت اطلاعاتى كه در اين قسمت از كتاب الغيبة وجود دارد ، مىتوان مدعى شد كه اين كتاب از جمله منابع منحصر به فرد در زمينه اطلاعات مربوط به سازمان وكالت است . به نظر مىرسد كه شيخ به دليل دسترسى به منابع اصلى شيعى ( الاصول ) و قرب نسبى به عصر غيبت صغرا ( با حدود يك قرن فاصله ) ، توانسته است اطلاعاتى ذىقيمت را درباره وكلاى ائمه عليهم السّلام به آيندگان منتقل كند . از جمله منابع مهمى كه به هنگام تدوين اخبار مربوط به وكلا در اختيار شيخ بوده و متأسفانه اكنون موجود نيست ، كتاب « اخبار الوكلاء الاربعة » از « احمد بن نوح بصرى » است . از امتيازات اين قسمت از كتاب الغيبة آن است كه شيخ ، ضمن معرفى وكلاى ائمه عليهم السّلام آنان را به دو بخش ممدوحين و مذمومين تقسيم مىكند . در بخش مذمومين به نقل اسامى و مختصرى از شرح حال كسانى از وكلا كه راه فساد و خيانت را در پيش گرفتند پرداخته است . در ادامه ، ابتدا به معرفى سفراى حضرت مهدى ( عج ) در عصر غيبت صغرى و بيان شرح حال آنها و كيفيت اداره سازمان وكالت پرداخته و سپس اسامى و شرح حال كسانى را كه در اين عصر به دروغ مدعى بابيّت حضرت مهدى ( عج ) شدند نقل نموده است كه از بخش‌هاى مهم و گاه انحصارى اين كتاب محسوب مىشود . ما در