محمدرضا جبارى
29
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )
مؤلف ميان مشايخ و محدثان شيعى مشهور گشت و آن را قرائت و روايت مىنمودند . كتاب كافى در اعصار مختلف از سوى اكابر علماى شيعى ، همچون : شيخ مفيد ، شهيد اول و ثانى ، محقق كركى ، فيض كاشانى ، علامه مجلسى و مولى محمد امين استر آبادى و غير آنان مورد ستايش قرار گرفته است . 6434712 خ 0 13 خ كلينى بخش عظيمى از كتاب اصول كافى را تحت عنوان « كتاب الحجّة » به نقل روايات و مسائل مربوط به امامان شيعه عليهم السّلام اختصاص داده است . رواياتى كه حاكى از شرايط حاكم بر عصر ائمه عليهم السّلام و بيانگر واقعيات پنهان آن عصر و روابط موجود در ميان امامان عليهم السّلام و شيعيان آنها هستند . اين كتاب در همين راستا ، رواياتى معتنى به و گاه منحصر به فرد را درباره وكلا و سازمان وكالت ، به خصوص در عصر غيبت نقل كرده است كه به ما در شناخت مسايل درونى سازمان وكالت كمك شايانى مىكند . اين مزيت حاصل علمآموزى وى از مشايخ متعدد ، تبحرش در فن حديث ، و معاصرتش با عصر غيبت صغرا ، به ويژه دوران حساس نيمه دوم عصر غيبت صغرا است كه امكان تماس با سفراى حضرت مهدى عليه السّلام و اطلاع يافتن بر امور پنهان و زيرزمينى سازمان وكالت را براى وى مهيا مىساخته است . بهعلاوه ، سفرهاى او به نقاط مختلف ، و تماس با عالمان و راويان شيعى ، و نيز ملاقات با وكلاى ناحيه مقدّسه در عصر غيبت در اقصى نقاط عالم اسلامى ، منبع خوبى را براى كلينى در نقل روايات مربوط به وكلا و سازمان وكالت فراهم آورد . علاوه بر اين ، كلينى روايات مربوط به دورههاى پيشين را با تكيه بر نويسندگان و راويان قديمى شيعى ، همچون : حسن بن محبوب ( متوفى 224 ق ) ، عبد الله بن يعقوب عصفرى ( متوفى 250 ق ) و حسن بن سماعة ( متوفى 263 ق ) و بسيارى از روات ديگر فراهم كرده است . 7434712 خ 0 14 خ در مجموع ، كتاب كافى به خصوص كتاب الحجة ، با مشخصاتى كه ذكر شد ، از مهمترين منابع اين پژوهش بهشمار مىرود و حاوى اطلاعاتى ذىقيمت است كه ما را در شناخت و تحليل هرچه دقيقتر سازمان وكالت يارى مىدهد . كمال الدين و تمام النعمة از ديگر منابع بسيار مهم و ضرورى براى پژوهش حاضر ، كتاب « كمال الدين و تمام النعمة » از « محمد بن على بن حسين بن بابويه قمى » ، معروف به شيخ صدوق ( متوفى