الحسين چگونه پايان يافت . مادر آن حضرت شهربانو ، شاه زنان ، غزاله ، سلافه و يا حرار بوده است ، بجاى خود ، در چه سالى درگذشت ؟ ميدانيم در داستانها و تعزيه‌ها ميگويند ، وى در كربلا حاضر بود و پس از شهادت حسين بن على عليه السلام بر اسب او كه ذو الجناح نام داشت نشست و بايران آمد و درون همين كوه فرو رفت . در عصر ما افسانه‌پردازى ، شهربانو را در سال شصتم هجرى از جانب امام حسين ( ع ) روانه ايران مىسازد تا سپاهى فراهم آورد و حكومت معاويه را براندازد و اين افسانه از مجله‌هاى فكاهى به كتاب و مجله‌هاى علمى منتقل شده و دور نيست كه در آينده يكى از سندهاى پژوهندگان به حساب آيد . بارى اگر از اين افسانه بگذريم و به بررسى در كتاب‌هاى نسبتا معتبر بپردازيم به مطلبى روشن‌تر مىرسيم : ابن سعد نويسد : پس از شهادت حسين ( ع ) زييد مولاى آن حضرت ، مادر على بن الحسين را بزنى گرفت و از او عبد الله بن زييد متولد شد و عبد الله برادر مادرى على بن الحسين است « 1 » . و صدوق نويسد : مادر على بن الحسين ( ع ) هنگام وضع حمل او در گذشت و كنيزى از كنيزان پدرش تربيت على را به عهده گرفت . على ( ع ) او را مادر خود ميدانست و چون دانست آن زن كنيز است و مادر او نيست او را شوهر داد ، مردم ميگفتند على بن الحسين مادر خود را شوهر داده است « 2 » و شگفت است كه در صدر اين روايت كه سند آن به سهل بن قاسم نوشجانى ميرسد ، دو دختر يزدگرد باسيرى عبد الله بن عامر بن كريز در مىآيند و عبد الله آن دو را نزد عثمان مىفرستد و عثمان يكى از دو دختر را به حسن ( ع ) و ديگرى را به حسين ( ع ) مىبخشد ، هر دو دختر بهنگام اولين وضع حمل مىميرند . تصور گروهى ديگر آنست كه شهربانو ، پس از حادثه روز دهم محرم خود را در آب انداخت و غرق شد . مرحوم قزوينى ذيل عنوان افسانه‌هاى تاريخى چنين نويسد : و مزار شهربانو در حوالى تهران و حال اينكه وى بطبق كتب اخبار و

--> ( 1 ) . طبقات ج 5 ص 162 ( 2 ) . عيون اخبار الرضا ج 2 ص 127 و نگاه كنيد به بحار ج 46 ص 8 و ص 139 - 140