توبه‌كننده نيست . « 1 » ( 1 ) گفته شده است : لازمهء توبه چهار چيز است ، استغفار و آمرزش خواهى با زبان و نيت باز نگشتن به گناه از صميم دل ، و كندن خويشتن از مظان گناه ، و دورى جستن از دوستان و يارانى كه در گناه مشوق او بوده‌اند . ( 2 ) شاعر چنين سروده است : « تا پير نشده بودى و مويت سپيد نشده بود ، از توبه كردن تأخير كردى . اكنون كه پيرشده‌اى ، منتظر چيستى ؟ آيا پس از سپيد شدن موى سر ، هنوز هم از گناه دست برنمىدارى ؟ و آيا پس از گذشتن عمر پند نمىگيرى ؟ شگفتا كه تو خود آگاهى و مىدانى به چه چيزى خواهى رسيد و باز هم عبرت نمىگيرى . » ( 3 ) ديگرى گفته است : « نه ، سوگند به كسى كه آسمان را برافراشته و زمين را گهوارهء همگان قرار داده است ، همانا كسى كه بر گناه اصرار مىورزد ، نابودشونده است . مىخواهى سخن مرا راست پندار و مىخواهى ستيزه‌جويى كن . » ( 4 ) گفته شده است : چهار چيز را با چهار چيز بشوى ، چهره را با اشك ، زبان را با استغفار ، دل را با انديشه ، و گناه را با توبه و بازگشت به خدا . ( 5 ) مجلس هشتاد و نهم در وصيت ( 6 ) خداوند متعال در آيهء 176 سورهء دوم ( بقره ) فرموده است : « نوشته شد بر شما كه چون مرگ يكى از شما فرا رسد ، اگر مالى دارد ، وصيت كند براى پدر و مادر و نزديكان خويش به نيكى و اين حقى است بر پرهيزكاران . » ( 7 ) پيامبر ( ص ) فرموده‌اند : هر كس بدون وصيت بميرد ، به مرگى همچون مرگ دورهء جاهلى مرده است . « 2 » ( 8 ) و همان حضرت فرموده‌اند : سزاوار نيست بر مؤمن كه هيچ شبى بخوابد مگر اينكه وصيت نامه‌اش زير سرش باشد . « 3 » ( 9 ) و فرموده‌اند : وصيت موجب اتمام كم و كاستى زكات است . « 4 »

--> ( 1 ) . در مشكاة الانوار طبرسى ، ص 170 ، به نقل از انس ، آمده است . م . ( 2 ) . به نقل از المقنعهء شيخ مفيد ، ص 102 ، در وسائل الشيعه ، ج 6 ، ص 352 ، آمده است . م . ( 3 ) . به نقل از المقنعهء شيخ مفيد ، ص 102 ، در وسائل الشيعه ، ج 6 ، ص 352 ، آمده است . م . ( 4 ) . تهذيب ، شيخ طوسى ، ج 2 ، ص 382 . م .