الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
742
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
بر خود پرهيز نمىكرد و ديگرى سخن چين بود . آنگاه پيامبر ( ص ) قطعه چوب تر و تازهيى از درختى برداشتند و به دو نيم كردند و هر نيمه را روى گورى كاشتند ( فرو كردند ) . پرسيده شد : اى رسول خدا ! چرا چنين فرموديد ؟ گفتند : شايد تا اين چوبها خشك نشده است ، از عذاب آنها تخفيف داده شود . ( 1 ) جابر ( رضي الله عنه ) مىگويد : همراه رسول خدا ( ص ) در حركت بوديم ، نسيمى بدبو وزيد . فرمودند : گروهى از منافقان ، نام گروهى از مؤمنان را بردند و از آنان غيبت كردند و اين نسيم بدبو بدان سبب وزيدن گرفت . ( 2 ) شاعر چنين سروده است : « اگر در شب سخن مىگويى ، آرام سخن بگو و روز هم پيش از سخن گفتن ، دقت كن . بردبارى مايهء آرايش ، و سكوت مايهء سلامت است و چون سخن مىگويى ، پر حرف مباش . هيچ گاه در مورد سكوت خود پشيمان نمىشوى و حال آنكه بارها در مورد سخن گفتن ، پشيمانشدهاى . » ( 3 ) ديگرى گفته است : « سخن بگوى ، ولى تا آنجا كه مىتوانى ، استوار بگوى كه سخن زنده ، و سكوت ، همچون جماد است . و اگر گفتارى استوار و صحيح نمىيابى كه بگويى ، سكوت تو از سخن ناصواب ، صواب است . » ( 4 ) ديگرى گفته است : « آن را كه در او عيبى نيست ، سرزنش مىكنى و بر او عيب مىگيرى و حال آنكه عيبى را كه در خودت هست ، زشت نمىشمرى . در چشم خود از من خس و خاشاك را مىبينى و حال آنكه مهره ( قطعه چوبى ) را كه در چشم خودت هست نمىبينى . بدون آنكه عذر موجهى داشته باشى ، خويشتن را معذور مىدارى و حال آنكه عذر قابل قبول ديگرى را نمىپذيرى . آدمى از خويشتن انصاف نمىدهد ، اگر خود آن چيزى را كه زشت مىداند ، انجام دهد . » ( 5 ) مجلس هشتاد و ششم در رضا و شكر براى خداى متعال ( 6 ) خداوند متعال در آيهء 27 و 28 سورهء دوم ( بقره ) چنين فرموده است . « چگونه به خدا كافر مىشويد و حال آنكه مردگان بوديد و شما را زنده كرد و باز مىميراند و باز زنده مىكند و به سوى او بازمىگرديد . اوست آن كسى كه براى شما ، همهء چيزهايى را