كند و بر دشنام شنيدن از آنان شكيبا باشد چيست ؟ فرمود : او را در ترسهاى روز قيامت به تن خويش يارى مىدهم . « 1 » ( 1 ) امير المؤمنين على ( ع ) فرموده است ، صبر شجاعت و عجز آفت است . صبر دو نوع است : صبر بر آنچه خوش نيست و صبر از آنچه خوش مىدارد ، و صبر براى ايمان ، همچون سر براى پيكر است و در پيكرى كه سر نباشد ، خيرى نيست . « 2 » ( 2 ) همان حضرت فرموده‌اند : پنج چيز است كه اگر در آن وارد شويد ، بر مثل آن توانا نيستيد ، هيچ بنده‌يى از چيزى جز گناه خود نترسد و از هيچ كس جز خداى خود اميد نداشته باشد . و شخص نادان از اينكه شرم نكند كه چون از چيزى كه نمىداند پرسيده شود ، آن را بياموزد . و صبر براى ايمان چون سر براى پيكر است . و كسى را كه صبر نباشد ، براى او ايمان نيست . ( 3 ) پيامبر فرموده‌اند : خداوند گاهى براى بنده ، بهتر و برتر درجهء بهشت را مقرر مىفرمايد ولى عمل او به آن درجه نمىرسد و چندان در بلا و سختى مىافتد تا به آن درجه برسد . ( 4 ) و فرموده‌اند : چون گرفتار مصيبتى شديد ، مصيبت مرا به ياد آوريد كه بزرگترين مصيبت است . ( 5 ) و فرموده‌اند : بزرگترين پاداشها در مقابل بزرگترين بلاهاست و خداوند چون قومى را دوست بدارد آنان را گرفتار مىسازد . هر كس خشنود باشد ، خشنودى خدا براى اوست و هر كس خشمگين شود ، خشم خدا براى اوست . ( 6 ) و نيز فرموده‌اند : چون گناهان بنده زياد شود و عملش چندان نباشد كه آن را بپوشاند ، خداوند او را گرفتار اندوه مىفرمايد تا گناهش را از ميان ببرد . ( 7 ) گويد ، شبى چراغ پيامبر ( ص ) خاموش شد . استرجاع فرمود . ( انا للّه و انا اليه راجعون ) گفتند : اى رسول خدا ! آيا خاموش شدن چراغ ، مصيبت است كه چنين فرموديد ؟ فرمودند : آرى ، هر چيز كه مؤمن را آزار دهد ، براى او مصيبت محسوب مىشود و برايش پاداش آن منظور مىشود . ( 8 ) گفته شده است ، چون پسر اشعث بن قيس مرد ، امير المؤمنين على ( ع ) او را

--> ( 1 ) . به نقل از حضرت باقر در الجواهر السنية ، ص 56 ، آمده است . م . ( 2 ) . بخشى از اين گفتار در نهج البلاغه ، ص 1102 ، چاپ آقاى فيض الاسلام ، آمده است . م .