را بدون اين كار نمىچشد ، هر چند نماز و روزه‌اش بسيار باشد و حال آنكه برادرىها و دوستىهاى مردم در اين روزگار شما بيشتر بر پايهء دنياست . براى آن يك ديگر را دوست دارند يا نسبت به يك ديگر كينه مىورزند و اين براى آنان در پيشگاه خداوند كارى نمىسازد . آن مرد گفت : چگونه بدانم كه در راه خدا دوست مىدارم و كينه مىورزم و ولى و دوست خداوند كيست كه او را دوست بدارم و دشمن خداوند كيست كه از او دورى و با او ستيز كنم ؟ پيامبر ( ص ) براى او به على ( ع ) اشاره كردند و فرمودند آيا اين را مىبينى ؟ گفت : آرى ، فرمودند : دوستدار اين مرد دوست خداست ، او را دوست بدار و دشمن اين مرد دشمن خداست ، او را دشمن بدار . و اين مرد را دوست بدار ، هر چند پدر و پسرت را بكشد و دشمن اين را دشمن بدار ، هر چند پدر يا پسرت باشد . « 1 » ( 1 ) امام صادق ( ع ) فرموده است ، هر كس با كسى كه عيب ما را مىگويد ، همنشينى كند يا كسى را كه از ما بريده است ، مدح گويد يا با كسى كه حقوق ما را قطع كرده است ، پيوستگى داشته باشد ، يا از كسى كه با ما پيوسته است ، بگسلد يا دشمن ما را دوست و دوست ما را دشمن بدارد ، به كسى كه فاتحة الكتاب و قرآن عظيم را نازل فرموده است ، كافر شده است . « 2 » ( 2 ) على ( ع ) فرموده است ، براى انسان مؤمن سه دوست است ، دوستى كه مىگويد در حال زندگى و مرگ همراه تو هستم و آن عمل شخص است و دوستى كه مىگويد من همراه تو هستم تا هنگامى كه بميرى و آن مال شخص است و چون مرد ، آن مال از وارثانش مىشود و دوستى كه مىگويد من تا كنار گورت با تو هستم و سپس رهايت مىكنم و آن فرزند اوست . پيامبر ( ص ) فرموده‌اند : هر كس ما را دوست بدارد ، روز قيامت همراه ما خواهد بود و اگر انسان سنگى را دوست داشته باشد ، خدايش با آن محشور مىفرمايد . « 3 » ( 3 ) امام صادق ( ع ) فرموده است ، از محكم‌ترين دستگيره‌هاى ايمان اين است كه در راه خدا دوستى كنى و كينه‌ورزى و در راه و براى خدا بخشش كنى و نكنى و هر

--> ( 1 ) . به نقل از تفسير امام عسكرى ( ع ) و معانى الاخبار و عيون اخبار الرضا و علل الشرائع صدوق ( رضي الله عنه ) ، در بحار الانوار ، ص 54 ، ج 27 ، آمده است . م . ( 2 ) . به نقل از امالى صدوق ، صفحات 35 و 34 ، در بحار الانوار ، ص 53 ، ج 27 ، آمده است . م . ( 3 ) . نظير اين روايت در همان جلد بحار الانوار ، صفحات 79 و 95 ، آمده است . م .