الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

488

روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )

در بارهء قتل و جرح مقرر فرموده است و به آنان اجازهء عفو كردن و گرفتن خونبها داده نشده است و ميان قتل و جرح عمد و خطا در قصاص تفاوتى نيست و خداوند چنين فرموده است : « در تورات بر بنى اسرائيل حكم كرديم كه نفس را در مقابل نفس قصاص كنند . . . » ( آيهء 45 سورهء مائده . ) ، و حال آنكه در مورد ما اين موضوع تخفيف داده شده است و مختاريم كه قصاص و ديه و عفو را انجام دهيم و ميان قتل خطا و عمد فرق نهاده شده و خداوند متعال چنين فرموده است : ( 1 ) « اى اهل ايمان ! براى شما در مورد كشتگان چنين قصاص نوشته شد . » تا آنجا كه مىفرمايد : « و چون صاحب خون بخواهد از برادر ( دينى ) خود گذشت كند . . . اين تخفيفى براى شما از پروردگار شما و رحمتى است . » ( آيهء 178 سورهء بقره . ) ( 2 ) ديگر اين است كه خداوند در موضوع توبه و بازگشت به خدا براى اين امت تخفيف داده است . در اين مورد خداوند چنين فرموده است : « و ياد آوريد وقتى را كه موسى ( ع ) به قوم خود گفت : اى قوم ! شما با گوساله‌پرستى بر خود ستم كرديد . اكنون به سوى خداى خود باز گرديد و خويشتن را بكشيد . » ( آيهء 54 سورهء بقره . ) ، و توبهء آنان چنان بود كه مىبايد برخى ، برخى ديگر را بكشند . گاه لازم بود پدر ، پسر را يا پسر ، پدر را و برادر ، برادر و مادر ، فرزندش را بكشد و هر كس از اين كار سرپيچى مىكرد يا شمشير از دست مىافكند و بر خويشاوند خويش رحمت مىآورد توبه‌اش پذيرفته نبود « 1 » و پس از اينكه در يك جا ، هفتاد هزار تن كشته شدند ، خداوند فرمان داد از كشتار دست بدارند و اين توبهء آنان بود و حال آنكه توبهء ما عبارت از طلب آمرزش با زبان و پشيمانى راستى و تعهد به باز نگشتن به انجام آن كار است و خداوند متعال چنين فرموده است : ( 3 ) « و كسانى كه چون كار زشت و بر خود ستم كنند خداى را ياد كنند و براى گناهان خود طلب آمرزش كنند و چه كسى گناهان را جز خداوند مىآمرزد ؟ » ( آيهء 135 سورهء آل عمران . ) و نيز مىفرمايد : « آيا آنان به سوى خداوند باز نمىگردند ؟ » ( آيهء 74 سورهء مائده . ) و نيز مىفرمايد : « آيا براى كسانى كه ايمان آورده‌اند هنوز هنگامى فرا نرسيده كه دلهاى ايشان براى ياد خدا خشوع كند ؟ » ( آيهء 16 سورهء حديد . ) ( 4 ) همچنين ميان امتهاى گذشته اگر كسى با نظر آلوده به زنى مىنگريست ، دستور

--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر در اين مورد به بحث شيخ طوسى قدس سره در صفحات 246 تا 248 جلد اول تفسير تبيان ، چاپ نجف ، مراجعه فرماييد . م .