خواهد بود در مورد جانشين او ؟ گفتم : فدايت گردم از چه نظر ؟ فرمود : زيرا شخص او را نمىبينيد و نام بردنش براى شما حلال نيست . گفتم : پس چگونه بايد از او ياد كنيم : فرمود : بگوييد حجت خاندان محمد ( ص ) . « 1 » ( 1 ) محمد بن اسماعيل و حكيمه دختر امام محمد تقى ( ع ) كه عمه امام حسن عسكرى است و ابو عمرو عمرى و ابو على بن مطهر و ابو عبد الله بن صالح و ابراهيم بن ادريس و جعفر بن على و ابو نصر طريف خادم ، همگى امام زمان ( ع ) را ديده‌اند و گروهى از ايشان صفت قد و بالاى آن حضرت را هم نقل كرده‌اند . ( 2 ) براى پيش از قيام آن حضرت نشانه‌هايى روايت شده است كه از جملهء آنها خروج سفيانى و كشته شدن حسنى و اختلاف بنى عباس با يك ديگر بر سر امور دنيايى و خورشيد گرفتگى روز نيمه رمضان و گرفتگى ماه در شبهاى آخر ماه كه بر خلاف قاعده است و فرورفتگى در ناحيه بيداء ( صحرا ) « 2 » و در ناحيهء خاور و ثابت ماندن خورشيد از هنگام نيم روز تا هنگام عصر و طلوع خورشيد از باختر و كشته شدن نفس زكيه همراه هفتاد تن از نيكوكاران ، پشت دروازهء كوفه « 3 » و سر بريدن مردى از بنى هاشم ميان ركن و مقام و فرو ريختن ديوار مسجد كوفه و به جنبش آمدن پرچمهاى سياه از ناحيهء خراسان و خروج يمانى و ظهور مغربى در مصر و تصرف او تمام منطقهء شام را و فرود آمدن تركان در منطقهء جزيره و فرود آمدن روميان در منطقهء رمله و طلوع ستاره‌يى در خاور كه همچون ماه نورانى خواهد بود و سپس چنان خميده خواهد شد كه گويى دو گوشهء آن به يك ديگر مىرسد و آشكار شدن پرتوى سرخ در آسمان و پراكنده شدن آن در افق و آشكار شدن آتشى عمودى در خاور و باقى ماندن آن سه يا هفت روز در آسمان و لگام گسيختگى اعراب و تصرف كردن آنان سرزمينها را و خروج ايشان بر سلطان عجم و كشتن مردم مصر امير خود را و ويران شدن شام و برافراشته شدن سه پرچم در آن و درآمدن پرچمهاى قبيلهء قيس و ديگر اعراب در مصر و

--> ( 1 ) . اين روايت در امالى صدوق و به نقل از آن در بحار الانوار ، چاپ جديد آمده است . م . ( 2 ) . بيداء : نام صحرايى شنزار ميان مكه و مدينه است و به مكه نزديك‌تر است . براى اطلاع بيشتر ، رك . به : معجم البلدان ، ص 326 ، ج 2 ، چاپ 1905 ميلادى ، مصر . م . ( 3 ) . در بارهء محمد بن عبد اللَّه بن حسن بن حسن بن على بن ابى طالب ( ع ) معروف به نفس زكيه و صريح و قيام او مراجعه كنيد به : صفحات 157 تا 160 مقاتل الطالبيين ، ابو الفرج اصفهانى ، چاپ 1385 قمرى ، نجف . م .