الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
37
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
( 1 ) « هر كس دانشمند باشد برتر قوم مىشود ، هر چند ميان قوم خود والاگهر نباشد ، و اگر به سرزمينى برود در آنجا به يارى دانش خود زندگى مىكند و دانشمند در هيچ شهر غريب نيست . دانش را نور مىبينيم و فرهنگ را زيور . از آن دو با رغبت بهره بگير . آن دو جمع نمىشود مگر براى كسى كه عقل او صحيح باشد و چه بسيار دانا كه عاقل نيست . » ( 2 ) « در دانش شكوه و مهابت است و دانش سودبخشتر از گنجينههاى گوهر است . گنجينهها در طول زمان و با هزينه كردن نابود مىشود و حال آنكه دانش تا روزگاران باقى است پايدار مىماند . » ( 3 ) « در هر سرزمين دانشمندان و فرزندان دانا و گرامى ايشان ، چراغهاى همگانند كه اگر دانش ايشان در هر رشته همچون نور ماه بدون آنكه ابر باشد نتابد ، همانا پس از مدتى دين كهنه و فرسوده مىشود همچنان كه نشانههاى ريسمانهاى پوسيده از ميان مىرود . » ( 4 ) « دانش بهترين خواسته و چيزى است كه به دست مىآيد ، زيرا دانش ناپسند موجود نيست و حال آنكه همهء چيزهاى ديگر به دو نوع پسنديده و نكوهيده تقسيم شده است . » ( 5 ) مجلس دوم در شناختن خداوند و آنچه به آن وابسته است ( 6 ) بدان كه خداوند متعال با بيان دلايلى از حادث بودن جهان خبر و آگاهى داده است . از جمله در سورهء بقره چنين مىفرمايد : ( 7 ) « همانا در آفرينش آسمانها و زمين و آمد و شد شب و روز و كشتى كه در دريا حركت مىكند و آنچه به مردم سود مىرساند و آنچه خداوند از آسمان آب نازل مىكند و به يارى آن زمين را پس از مرگش دوباره زنده مىكند و در زمين جانوران پراكنده مىشوند و گردانيدن بادها و ابرهاى فرمانبردار ميان آسمان و زمين ، آياتى است براى قومى كه انديشه مىكنند . » ( 8 ) و در همين سوره مىفرمايد : « اى مردمان بپرستيد خدايتان را ، آنكه شما و كسانى را كه پيش از شما بودند بيافريد ، شايد پرهيزگار شويد . آنكه براى شما زمين را گسترده و آسمان را برافراشته