نمىدارى ، وليعهد من باش تا خلافت پس از من از تو باشد . امام رضا ( ع ) فرمود : به خدا سوگند پدرم از قول نياكانش از امير المؤمنين على ( ع ) از پيامبر ( ص ) براى من حديث كرد كه من پيش از تو از اين جهان در حالى كه با زهر مسموم و كشته مىشوم و مظلوم خواهم بود مىروم و فرشتگان آسمان و زمين بر من خواهند گريست و در سرزمين غربت كنار هارون الرشيد به خاك سپرده خواهم شد . مأمون گريست و گفت : اى پسر رسول خدا ! چه كسى مىتواند تا من زنده باشم شما را بكشد يا قدرت بد كردن نسبت به شما داشته باشد ؟ فرمود : همانا اگر بخواهم بگويم ، مىگويم چه كسى مرا خواهد كشت . مأمون گفت : اى پسر رسول خدا ! با اين گفتار خود مى - خواهى بار را از دوش خود بردارى و خلافت را نپذيرى و ولايتعهدى را قبول نكنى كه مردم بگويند در دنيا پارسايى . ( 1 ) امام رضا ( ع ) فرمود : به خدا سوگند ، از وقتى كه خدايم آفريده است هيچ دروغ نگفته‌ام و من براى خاطر دنيا در دنيا پارسايى نمىكنم . وانگهى مىدانم كه تو چه اراده كرده‌اى و چه مىخواهى . مأمون گفت : چه مىخواهم ؟ فرمود : اگر راست بگويم در امانم ؟ گفت : آرى براى تو امان خواهد بود . فرمود : مىخواهى مردم بگويند چنين نبود كه على بن موسى به دنيا رغبت نداشته باشد ، بلكه دنيا به او رغبت نداشت . اكنون نمىبينيد كه چگونه وليعهدى را به طمع خلافت پذيرفت . مامون سخت خشمگين شد و گفت : همواره با چيزهايى كه ناخوش مىدارم با من برخورد مىكنى و از خشم من خود را در امان مىبينى . به خدا سوگند اگر ولايتعهدى را نپذيرى ، ترا بر اين كار مجبور مىكنم و اگر باز هم نپذيرى گردنت را خواهم زد . امام رضا ( ع ) فرمود : خداوند مرا منع فرموده است كه خود را به دست خويش به هلاكت افكنم . و اگر كار بدين گونه است آنچه مىخواهى انجام بده و من مىپذيرم به شرط آنكه هيچ كس را به كارى نمىگمارم و از كارى عزل نمىكنم و هيچ رسمى را بر هم نمىزنم و فقط از دور راهنمايى مىكنم . او پذيرفت و حضرت رضا را با وجود كراهت ايشان به وليعهدى گماشت . « 1 » ( 2 ) ريان بن صلت « 2 » مىگويد : به حضور على بن موسى الرضا ( ع ) رفتم و به او گفتم :

--> ( 1 ) . حديث سوم باب چهلم كتاب عيون اخبار الرضاى صدوق است كه در ص 140 ، ج 2 ، چاپ 1377 قمرى ، قم ، آمده است . م . ( 2 ) . از راويان مورد اعتماد و كتابى در بارهء پاره‌يى از گفتارهاى حضرت رضا ( ع ) دارد . براى اطلاع بيشتر ، رك . به : شيخ طوسى ، الفهرست ، ص 140 ، افست از چاپ اسپرنكر ، مشهد ، 1351 شمسى . م .