الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
230
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
( 1 ) و روايت است كه چون ابن ملجم على ( ع ) را ضربت زد فرمود : به او خوراك و آشاميدنى بدهيد و نيكو از او نگهدارى كنيد . اگر بهبود يافتم كه خود صاحب اختيار خويشتنم . اگر بخواهم او را عفو مىكنم و اگر بخواهم انتقام مىگيرم و اگر مردم ، ميل شماست و مىتوانيد او را بكشيد ، ولى هرگز او را مثله ( پاره پاره ) مكنيد . ( 2 ) امام جعفر صادق ( ع ) گفتهاند كه چون امير المؤمنين ( ع ) كشته شد ، صعصعة بن صوحان اين اشعار را سرود : « 1 » « اى برادر ! ديگر چه كسى مىتواند جاى انس من را به تو بگيرد و ديگر چه كسى براى من باقى ماند كه شكوههاى خود را به او بازگو كنم ؟ آرى ، پيشامدهاى پياپى روزگار ترا هم درنورديد . آرى ، پيشامدهاى روزگار پيوسته در حال حركت است . در زندگى تو براى من موعظهها بود و امروز هم از هنگام زندگى خود به من پند دهندهترى . » ( 3 ) گويند ابو الاسود دئلى يا اروى دختر ابو سفيان بن عبد المطلب ، اين ابيات را سروده است : « به معاويه پسر حرب بگو چشم سرزنشكنندگان ما هرگز روشن مباد . آيا در اين ماه گرانقدر رمضان ما را به مصيبت بهترين مردم مصيبت زده كرديد ؟ بهترين و گزينهترين كسى را كه بر مركوبها و كشتيها سوار شده است ، كشتيد . بهترين كسانى را كه كفش پوشيده و آن را پينه زده و بهترين قرآن خوان و بيانكنندهء آن را كشتيد . چون چهرهء ابو تراب را مىديدى ، ماه تمام بود كه ديدهء بينندگان را خيره مىساخت . قريش هر جا كه باشد مىداند كه على از لحاظ نسب و دين برترين ايشان است . » « 2 »
--> ( 1 ) . صعصعه از بزرگان اصحاب امير المؤمنين على ( ع ) است . به دستور معاويه به جزيرهء اوال تبعيد شد ، و در آن جزيره كه از جزاير بحرين است حدود سال 60 هجرت درگذشته است . رك . به : زركلى ، الاعلام ، ص 294 ، ج 3 ، و اين ابيات با چند بيت ديگر در بحار الانوار ، ص 242 ، ج 42 ، چاپ جديد هم آمده است . ( 2 ) . اين ابيات كه به ابو الاسود و به ام هيثم خثعمى هم نسبت داده شده است با اختلاف در الفاظ و مقدار اشعار كه تا 30 بيت هم نقل شده ، در منابع مختلف شيعه و سنى آمده است . از جمله در صفحهء 181 تذكرة الخواص سبط ابن جوزى و به صورت چهارده بيت در نهاية الارب ، نويرى ، ص 217 ، ج 20 ، و به صورت 30 بيت در بحار الانوار ، ص 299 ، ج 42 . م .