الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
16
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
كتاب روضة الواعظين از هنگام تأليف مورد توجه قرار گرفته است و به گفتار فتال استناد شده و او را ثقه و مورد كمال اعتماد دانستهاند . برخى اين كتاب را از شيخ مفيد « 1 » دانستهاند و صحيح نيست . مرحوم مجلسى در اين باره توضيح داده است . سبك نگارش كتاب مانند اكثر كتابهاى قرن پنجم هجرى ساده و روان است . وانگهى چون مطالب آن همه روايات نقل شده از كتابهاى قرن سوم و چهارم و نيمهء اول قرن پنجم است ، موضوع تطور سبك چندان در آن طرح نيست ، در عين حال اگر به عنوان مثل اين كتاب با امالى صدوق كه پيش از آن است و مناقب ابن شهر آشوب كه پس از آن تاليف شده مقايسه شود ، چيزى ميان آن دو است . مثلا مقدار اشعار آن از امالى و ارشاد بيشتر و از مناقب كمتر است . مقدمات مسجع و به اصطلاح فنى كه ابن شهر آشوب در هر فصل نوشته است در روضه ديده نمىشود . دو چاپ نسبتا خوب اين كتاب يكى چاپ حكمت قم است و ديگرى چاپ 1386 قمرى نجف است و همين دو چاپ براى ترجمه مورد استفادهء اين بنده قرار گرفته است . هدف و روش ترجمه : پس از آنكه خداوند متعال به اين بندهء ناتوان خود توفيق ترجمهء چند كتاب ، كه موضوع آن تاريخ عمومى اسلام و سيره و مغازى حضرت ختمى مرتبت صلوات الله عليه و آله الاطهار است ، ارزانى فرمود به اين فكر افتادم كه يكى از متون تاريخى را كه در بارهء شرح حال چهارده معصوم نوشته شده باشد ترجمه كنم و كمترين عرض ادبى به ساحت مقدس ايشان عرضه دارم . تذكر تنى چند از عزيزان و اعتراض برخى از ايشان كه چرا در اين راه قدم نمىگذارى موجب آمد تا اين فكر را جامهء عمل بپوشانم و خدا گواه است كه در گذشته هم به اين فكر بودهام ، ولى سخن ابو نواس را به ياد مىآوردم كه : « قلت لا استطيع مدح امام * كان جبريل خادما لابيه » بدين منظور نخست از پيشگاه خداوند متعال طلب خير كردم و جبين نياز بر درگاه امام بزرگوار حضرت غوث الامة و غياثها على بن موسى الرضا صلوات الله عليه ساييدم تا شفاعت فرمايد كه چنين توفيقى نصيب گردد و خداى را شكر كه اين سعادت دست داد و اينك ترجمهء جلد اول كتاب روضة الواعظين آماده شد . يكى از علل انتخاب اين متن براى ترجمه اين است كه علاوه بر شرح حال چهارده معصوم ، فروع دين و امور اخلاقى هم در آن آمده است و در واقع يك دورهء مختصر از اصول و فروع دين است و اين موضوع در كتابهايى كه پيش از آن تاليف شده است ديده نمىشود ، مثلا در ارشاد مفيد يا اثبات الوصيهء مسعودى ، و اميدوارم براى
--> ( 1 ) . ظاهرا منظور از شيخ مفيد ، ابو عبد الله محمد بن محمد بن نعمان درگذشتهء 413 هجرى نيست . بلكه منظور محمد بن حسين نيشابورى ملقب به مفيد است كه پدر بزرگ ابو الفتوح رازى و برادر شيخ عبد الرحمن مفيد نيشابورى است . براى اطلاع از مؤلفات او مراجعه كنيد به ، رياض العلماى مرحوم ميرزا عبد الله افندى ، ص 23 ، ج 5 ، چاپ 1401 ، قم و به صفحهء 387 فوائد الرضويه محدث بزرگوار مرحوم حاج شيخ عباس قمى .