تصاعد نمود . » « 1 » زامباور در كتاب معجم الانساب شروع وزارت شهاب الاسلام را پانصد و سيزده هجرى مىداند « 2 » ولى بايد سخن بندارى را صحيح‌تر دانست . راوندى در راحة الصدور و ابن تغرى بردى در النجوم الزاهرة از شروع وزارت او چيزى نگفته‌اند و مانعى ندارد كه او پيش از شروع وزارت خود فتوى به قتل فتال داده باشد و ظاهرا رياست مذهبى نيشابور با او بوده است . به نقل خليفهء نيشابورى در صفحهء 152 تلخيص تاريخ نيشابور ، آرامگاه فتال در جلو گورستان حيرهء نيشابور و معروف بوده است . « 3 » آثار و مؤلفات فتال : دو كتاب « التنوير في معانى التفسير » و « روضة الواعظين » در بيشتر كتابهايى كه شرح حال فتال در آنها آمده ، براى او ثبت شده است . در كتابهاى فهرست هم اين هر دو كتاب بدون هيچ گونه ترديدى به او نسبت داده شده است . مثلا بغدادى در ايضاح المكنون و عمر رضا كحاله در معجم المولفين و مرحوم آقا بزرگ تهرانى در الذريعه هر دو كتاب را آورده‌اند . ابن شهر آشوب در مناقب ، كتاب ديگرى به نام مونس الحزين را از مؤلفات فتال مىداند و يكى از مناقب حضرت امام حسن مجتبى ( ع ) را از آن نقل كرده است و مرحوم علامهء مجلسى هم در بحار آن را آورده است . مرحوم محدث قمى هم در تجديد نظرى كه ضمن شرح حال فتال در فوايد الرضويه فرموده ، اين موضوع را آورده است . « 4 » كتاب « التنوير في معانى التفسير » از جمله تفاسير ارزشمند شيعه بوده و معلوم مى - شود در همان قرن ششم بسيار مشهور بوده است ، زيرا عبد الجليل قزوينى رازى در كتاب النقض كه حدود پنجاه سال پس از وفات فتال تأليف شده است آن را در رديف تبيان شيخ طوسى و مجمع البيان طبرسى مىشمرد . « 5 » متاسفانه از اين كتاب نشانى در دست نيست و ظاهرا از ميان رفته است . روضة الواعظين : فتال در مقدمهء خود نام كامل اين كتاب را « روضة الواعظين و بصيرة المتعظين » آورده است و آنچه در پايان جلد اول چاپ قم و نجف آمده است ظاهرا تصرف نسخه - نويسان است . اين كتاب كه خوشبختانه از دستبرد روزگار محفوظ مانده و مكرر هم در ايران و عراق چاپ شده ، از جمله مراجع و مصادر مرحوم علامهء مجلسى در بحار الانوار است و

--> ( 1 ) . دستور الوزراء ، چاپ مرحوم سعيد نفيسى ، ص 189 . ( 2 ) . معجم الانساب و الاسرات . ص 336 . ( 3 ) . نام اين گورستان مكررا در تاريخ نيشابور « الحلقه الاولى من تاريخ نيسابور المنتخب من السباق » آمده است لطفا به فهرست آن مراجعه شود . ( 4 ) . مناقب ، ص 8 ، ج 4 و بحار الانوار ، ص 327 ، ج 43 . ( 5 ) . النقض ، ص 193 ، چاپ مرحوم آقاى سيد جلال الدين محدث ارموى .