ضمنا بايد اشاره شود كه رسول خدا ( ص ) اصرار داشتند كه تمام رهبران مسلمان را در جنگها مشاركت دهند ، ولى به طور نادر و استثنايى اتفاق مىافتاد كه بيش از يك بار يكى از آنان را به فرماندهى سريه گماشته باشند . حال آنكه على ( ع ) از اين قاعده استثنا بوده و مأموريتهاى متعددى را در اين راه به عهده مىگرفت . همانا على ( ع ) چنان در ميان حركت اسلام درآمد كه تا مرحلهء ذوب شدن در آن پيش رفت . او طليعه‌دار صفوف درگيرى با بت‌پرستى و بهترين نمونهء يك جنگاور متعهد بود ، و فراتر از آن علم و حكمتش را در راه تعميق مفاهيم بر اساس دين و جامعهء برخاسته از دين متمركز كرد . و هيچ شهادت و گواهى را جامعتر از سخن رسول خدا ( ص ) دربارهء اين نقش نمىيابيم كه خطاب به او فرمودند : « تو اولين نفر از مؤمنان هستى كه به خدا ايمان آوردى ؛ و وفادارترين آنان به پيمان با خدا هستى و پايدارترين ايشان در اجراى فرمان خدايى ، و مهربانترين آنان نسبت به زيردستانى و عادلترين آنها در عدالت و داناترينشان نسبت به - مسأله - اسلامى ، و در هنگام قيامت برترين و بامزيّت‌ترين آنانى . » « 1 » شايد در اينجا بتوانيم با ماهيت مرحلهء بعد بيشتر آشنا شويم . مرحله‌اى كه على ( ع ) را به گونه‌اى قرار داد كه نمايندهء مسأله‌اى - اسلام - باشد كه رسول خدا به آن اشاره فرمود . او در برابر چالشهايى كه قرار گرفت ، انتخابى جز طرفدارى از اسلام نداشت و همه تمايلات شخصى و فشارهاى وارده به خود را پشت سر گذاشت . على ( ع ) تحت فشار طرفداران خود و همچنين فرصت طلبان قرار داشت ؛ فرصت طلبانى كه او را براى برآوردن اميال خود و همچنين آن مرحله فرد مناسبى مىدانستند ، ولى وى را چنين نيافتند . همواره به امورى بيرون از خود و يا هر گونه گرايش خاصى كه همراه با توجه به خود است اهتمام داشت . در اين رهگذر و برههء سرنوشت‌ساز تاريخى كه طى آن « وحدت اسلام » به حركت درآورندهء نگرانيها و مسلط بر انتظاراتش بود ، نيرنگ و حيله بر او كارگر نيفتاد .

--> ( 1 ) ابن شهرآشوب ، مناقب آل ابى طالب ، ص 6 .