در اينجا ، ربيع بين خيثم و ياران او با آن كه به عظمت مقام على عليه السّلام اعتراف دارند ، با اين حال به علت تظاهر معاويه در حمايت از اسلام ، در جنگ با وى دچار ترديد مىگردند . باز نصر بن مزاحم نقل مىكند كه مردى از ياران امير المؤمنين در جنگ صفين نزد عمار ياسر آمد و به وى گفت كه من هنگام خروج از كوفه تا ديشب در باطل بودن معاويه و لزوم جنگ با وى ترديد نداشتم ، اما اكنون دچار ترديد شدم ، زيرا مىبينم ما اذان مىگوييم آنها هم اذان مىگويند ، ما نماز مىگذاريم آنها هم نماز مىگذارند . . . . « 1 » آرى معاويه نه تنها ظواهر اسلام را تا آن حد رعايت مىنمود كه توانست قشر سطحى و كم درك اجتماع را در جنگ با خود دچار ترديد سازد ، بلكه امكان يافت با استفاده از دستگاه وسيع تبليغاتى خود سبّ و لعن به على بن ابى طالب عليه السّلام را در بين مردم شايع سازد و خود را حامى و دلسوز اسلام ، ولى آن حضرت را دشمن دين و دور از اسلام معرفى نمايد ! با توجه به وضع خاصّ معاويه و نيرنگ بازيهايى كه او در دوران مختلف حكومت خود انجام داد ، اين حقيقت به خوبى آشكار مىشود كه اگر امام مجتبى عليه السّلام پس از آن همه پيمان‌شكنيهاى كوبندهء ياران خود و شرايط تلخ و ناگوارى كه تا هنگام صلح براى ايشان پيش آمده بود بازهم با معاويه پيكار مىكرد ، نه تنها او و همهء نزديكانش بدون ترديد كشته مىشدند ، بلكه آن شهادت در آن روز بىاثر مىشد و معاويه اجازه نمىداد تا از آن در راه حفظ قرآن و مصالح واقعى جهان اسلام بهره‌اى بر دارند . اگر در آن روز امام دوم و بنى هاشم كشته مىشدند ، معاويه مىتوانست با فريبكاريهاى خاصى كه داشت و تظاهرات شديدى كه در حمايت از اسلام مىنمود و با استفاده از دستگاه وسيع تبليغاتى كه از راويان حديث گرفته تا محراب و منبر همه را در آن روز در اختيار داشت ، شهادت آن خاندان فضيلت را يكباره بىاثر سازد و در اين صورت ميدان تنها براى يكّه‌تازيهاى زادهء هند و اجراى هدفهاى حقيقى و واقعى او كه تا آن روز سخت در استتار و در زير پرده بود . كاملا آماده مىگرديد . امام مجتبى عليه السّلام خود به اين نكته به خوبى توجه داشت كه نبايد با شهادت خود و نزديكانش در آن شرايط ميدان اجتماع را براى معاويه و بنى اميه براى محو و نابودى اسلام و تسلط استبداد و ستم بر آزادى و عدالت آزاد بگذارد . اگر ما ديديم كه حضرت حسين عليه السّلام با

--> ( 1 ) - نصر بن مزاحم كوفى : صفين ، كتابخانه آية اللّه مرعشى ، قم 1403 ه . ق ، ص 321 .