وَ أَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدِينَ دَرَجَةً وَ كُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً » « 1 » . باز قرآن دربارهء آنهايى كه با آوردن عذرهاى ناصحيح و غير واقعى از شركت در جنگ و از فداكارى در راه خدا خوددارى مىكردند و با اين حال از عمل خود مسرور بودند ، مىفرمايد : « فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللَّهِ وَ كَرِهُوا أَنْ يُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ قالُوا لا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كانُوا يَفْقَهُونَ « 2 » » . همين كتاب آسمانى در مورد چهارم ، آنهايى را كه وظيفهء جهاد را براى خود بسيار ناگوار ديده و در انجام آن كندى و سنگينى مىنمودند ، سخت مورد عتاب قرار مىدهد و مىگويد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَ رَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ « 3 » » . در مورد پنجم ، قرآن مردمى را كه نسبت به پدران و فرزندان ، برادران و زنان ، خويشان و اموال ، تجارتها و خانه‌هاى خود بيش از خدا و پيامبر او و « جهاد » در راه وى علاقه داشتند ، سخت تهديد مىكند و مىفرمايد : « قُلْ إِنْ كانَ آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ وَ إِخْوانُكُمْ وَ أَزْواجُكُمْ وَ عَشِيرَتُكُمْ وَ أَمْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها وَ تِجارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسادَها وَ مَساكِنُ تَرْضَوْنَها أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ جِهادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ » « 4 » در اين دسته از آيات كه نقل كرديم ، خداوند كسانى را كه در جهاد با كفار تعلل مىورزند و يا آن كه بر جان خود خائف بوده و به زندگى بيشتر در اين جهان علاقه دارند و بالاخره كسانى كه از فداكارى و جانبازى در راه نشر توحيد و حمايت از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم دريغ مىنمودند را سخت مورد نكوهش قرار مىدهد . با آن كه جهاد و پيكار با دشمن چيزى جز استقبال از خطر و مرگ نيست . اما آيا مرگ در راه خداوند و شهادت در هنگام جهاد هم « وقوع نفس در هلاكت » است ؟ و قرآن آنها را توبيخ مىكند كه چرا نفس خويش را به هلاكت نيفكنديد ؟ دسته دوم - آياتى است كه خداوند مسلمانانى را كه از جانبازى و فداكارى در راه او استقبال مىكنند كاملا مورد ستايش قرار مىدهد و به پاداشهاى اخروى و بهشت را به آنان

--> ( 1 ) - سورهء نساء ( 4 ) ، آيهء 97 . ( 2 ) - توبه ( 9 ) آيهء 81 . ( 3 ) - همان سوره ، آيهء 38 . ( 4 ) - همان ، آيهء 24 .