يزيد كه در يك بيابان دور دست با لبهاى تشنه و جگرهاى سوخته ، فرزندان پيامبر و ياران آزادهء او را به قتل رسانده و مىخواست آن جنايتهاى ننگين همچنان در زير پرده بماند و مانع نشر آن در امت شود ، هيچ‌گاه تصور نمىكرد كه سالار شهيدان خود در كربلا كشته شود ، ولى امامى معصوم و خطيبى شجاع يعنى فرزند خويش را در حال اسارت به شام فرستد تا در مسجد جامع دمشق بر بالاى منبر رود ، هم خود و دودمان پاك خويش را معرفى كند و هم جنايتهاى هول‌انگيز حكومت شام را با بيانى جانسوز و آتشين آن گونه شرح دهد كه زادهء معاويه را رسوا ساخته و براى او هيچ گونه امكان پرده‌پوشى و تحريف باقى نگذارد ! در اينجا ممكن است سؤال شود كه خطبهء زينب كبرى با آن كه كوبنده‌تر و خطابهايش با يزيد شديدتر و سخت‌تر بود ، چرا چنان هيجانى را در مردم به وجود نياورد كه سخنان زين العابدين عليه السّلام ايجاد كرد ؟ پاسخ اين پرسش از نظر نويسنده اين است كه خطبهء زينب عليها السّلام در مجلس يزيد ايراد گرديد و كسانى كه در آنجا حاضر بودند يا از اشراف و بزرگان شام بودند و يا از فرماندهان بزرگ نظامى و همكاران و كارمندان عالىرتبهء حكومت ، و طبيعى است كه آنها با واقعيات و حقايق كمتر سر و كار دارند ؛ آن هم حقايقى كه بر خلاف رضاى زمامدار و حكومت وقت باشد ! آنها منافع خود را در حفظ موقعيت يزيد مىبينند و از اين نظر همواره سعى مىكنند در راه رضاى او قدم بر دارند و موقعيت او را هر چه بيشتر تحكّم بخشند . با اين حساب ، شگفت‌انگيز نيست اگر كلمات آهنين و گرم آن بانو كه در آن يزيد بن معاويه به شدت تحقير و توبيخ شد در حاضران اثر روشن و محسوسى به جاى نگذارد و آنها را دچار هيجان و تأثر آشكار نسازد . اما سخنان زين العابدين عليه السّلام كه در آن جنايتهاى حكومت دمشق در كربلا بىپرده و صريح بيان گرديد ، در مسجد جامع شام و در انجمنى ايراد گرديد كه در آن تنها چاپلوسان و تملق‌گويان و جيره‌خواران يزيد نبودند ، بلكه اكثريت آن اجتماع را طبقات حقيقى و قشر صحيح ملت تشكيل مىدادند ؛ همانهايى كه اگر حكومتهاى فاسد و ستمكار بگذارند دلها و افكارشان براى درك حقايق آماده و مهيّاست . امام چهارم عليه السّلام با اين نمونه از مردم سخن گفت ، از اين نظر جاى شگفتى نيست اگر اثر اين خطابه در شام تا آن حد عميق و شورانگيز بوده باشد كه يكباره مسير همه چيز را عوض كند .