هم به خوبى نشان داد كه دختر على عليه السّلام بيهوده سخن نگفت . اين يك حقيقت است كه هر قدر گذشت زمان بر حادثهء كربلا بيشتر مىشود ، عظمت ، جلال و تقدّس آن افزونتر و آشكارتر مىگردد . و اين عجيب است كه گويا نهضت حسين عليه السّلام از اين نظر بر خلاف همهء حوادث و پيشامدهاست ، زيرا حوادث مهم درست همانند سنگى است كه در داخل حوض وسيعى سقوط كند . اين سنگ با سقوط خود طبعا موجى در آب ايجاد مىكند ، ولى اين موج تنها در محلّ سقوط شديد است ، اما هر قدر كه به عقب مىرود ، آرام‌تر مىگردد تا جايى كه اگر وسعت حوض بسيار باشد ، ديگر در اواخر آن از موج اثرى ديده نمىشود . حوادث و پيشامدهاى بزرگ همين گونه است ؛ يعنى در آن هنگام كه انجام شد و يا حد اكثر در همان ماه يا سال موجى از خود در افكار ايجاد مىكند ، اما هر قدر دامنهء تاريخ پهن‌تر شود و از زمان آن حادثه بيشتر بگذرد ، بيشتر به دست فراموشى سپرده گشته و خاطرهء آن كهنه مىگردد . ولى حادثهء خونين طف عكس اين قاعدهء طبيعى است ؛ يعنى در آن روزى كه اين قيام خدايى انجام شد ، موج آن در افكار بسيار كوتاه و نامحسوس بود ، اما هر قدر بر تاريخ وقوع آن بيشتر گذشت ، بازخورد آن شديدتر و موج آن عظيم‌تر گرديد تا جايى كه امروز كمتر كسى در جهان يافت مىشود كه با تاريخ اقوام و ملل ديگر سر و كار داشته باشد و با اين حال از حادثهء كربلا و نهضت حسين عليه السّلام چيزى نداند و به آن با نظر اعجاب و تحسين ننگرد . موجى كه قيام خونين حسين عليه السّلام به وجود آورد چنان فاصله‌هاى قرون و اعصار را شكافت و جهانگير شد كه شخصيت بزرگى همانند « گاندى » هنگامى كه مردم هند را براى كسب آزادى و استقلال دعوت مىكرد ، بر نداى آسمانى حسين عليه السّلام كه مىفرمود : « . . . فكونوا احرارا فى دنياكم » تكيه كرد و ملت زجر كشيده و استعمارشدهء خويش را به پذيرش آن ندا فراخواند . ما به خواست خداوند در پايان كتاب ، نهضت حسين عليه السّلام را از نظر دانشمندان بزرگ و آزادى خواهان مشهور جهان مورد بحث قرار خواهيم داد و بازتاب جهانى اين قيام را به طور فشرده يادآور خواهيم گشت . پايان يك مسئوليت و آغاز مسئوليتى ديگر در اينجا قسمت دوم كتاب به پايان رسيد . در اين قسمت ما با شواهد زنده و غير قابل