آرى ، اين گونه پيكار و جنگ با اين شرايط كاملا متفاوت تا آن روز سابقه نداشت و براى اولين بار اين حسين و ياران آزادهء وى بودند كه نشان دادند ممكن است جمعى كوچك و نفراتى محدود بدون داشتن هيچ گونه امكانات مادى در يك محيط خفقان‌آور و در حكومت بيدادگران نعره‌هاى حق طلبانهء خويش را از دل بر كشند و به خاطر هدفهاى خدايى و انسانى با دستى خالى پيكار كنند ، هر چند در آن راه جان خود را از كف بدهند ، اما چون بر خدا و حق تكيه دارند ، پيروز شوند . آرى ، از اينجاست كه ما تنها قيام خونين حسين عليه السّلام ( نه جنگهاى اصيل گذشته ) را الهام‌بخش آن نهضتهاى كوچك - اما اصيل و پرثمر - مىشمريم كه توسط بنى هاشم و سادات در برابر حكومتهاى غاصب به وجود آمد ، و ترديدى نيست كه نقش همان قيامها و جنبشها - با حجم كوچكشان - در حفظ موجوديّت اسلام و قوانين عدالت‌گستر آن بسيار حياتى و حسّاس بوده است ، زيرا ترديدى نيست كه اگر دوران حكومت زمامداران بعدى با نهايت آرامش و بدون درد سر مىگذشت ، بدون شك آنها كه نه با اسلام رابطهء گرم و نه با ملت پيوندى داشتند ، كمتر احساس احتياج مىكردند كه به مقررات اسلامى و حفظ شئون دينى تظاهر كنند و از ستم به مردم بپرهيزند . اما آن جنبشها و قيامهاى مسلحانه‌اى كه توسط سادات و بنى هاشم انجام مىگرفت ، آن هم توأم با محبوبيت خاصى كه خاندان پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پس از حادثهء كربلا به دست آورده بودند گاهى آن چنان مشكل عظيم براى حكومتها و خلفاى ناشايستهء وقت به وجود مىآورد كه آنها را به سقوط و شكست قطعى تهديد مىنمود . بدون شك ، در چنين شرايطى ، آن جباران خود را به حفظ حقوق مردم و مقررات و تظاهر به رعايت اصول و مبانى اسلامى بيشتر محتاج مىديدند تا از اين راه هم بر محبوبيت خويش در بين مردم بيفزايند و هم از حمايت اجتماع در برابر سادات بيشتر برخوردار باشند ، و از طرف سوم بهانه‌اى هم به دست مخالفان خود و بنى هاشم نداده باشند . با اين حساب ، نقشى را كه قيام سادات در برابر حكومتهاى ناشايست وقت از نظر محفوظ ماندن ظواهر اسلام و نام مقدس پيامبر گرامى و رعايت حقوق مردم ايفا نمود ، نمىتوان انكار كرد . اين نهضتها خود يكى از آثار مهم و ثمرات شيرينى است كه بدون شك از نهضت ريشه‌دار و عميق حضرت حسين بن على عليه السّلام الهام مىگرفت . تا اينجا علل و عواملى كه منجر به قيام مقدس حضرت حسين عليه السّلام گشت مورد بررسى