فصل اوّل نهضت كربلا چگونه به وجود آمد ؟ حوادثى كه در جهان به وقوع مىپيوندد از نظر عوامل و موجبات مختلف است . گاهى حادثه‌اى انجام مىگيرد كه نطفهء آن چند لحظه و يا حد اكثر چند ساعت و يا چند روز قبل بسته شده و با سرعت رشد مىكند و در مدتى كوتاه بارور مىگردد ، اما گاهى پديده‌هاى مهمى واقع مىشود كه بايد ريشه‌ها و علل آن را در دهها سال قبل جستجو كرد . بررسى كامل دربارهء اين گونه حوادث و به دست آوردن عوامل حقيقى آن در صورتى امكان‌پذير است كه صفحات تاريخ را چندين سال ، قبل از وقوع آن حادثه ورق بزنيم و سببهاى اصلى آن را قدم به قدم از هنگام انعقاد نطفهء آن مورد توجه قرار دهيم . آرى ، تنها در اين صورت است كه مىتوانيم به طور صحيح در بارهء آن پديده قضاوت كنيم و علل و عوامل وقوع آن را آن گونه كه هست ، به دست آوريم . نهضت كربلا ، واقعهء جانگدازى كه در آن سرزمين مقدس به وقوع پيوست ، از كاملترين نمونه‌هاى اين گونه حوادث است و ما براى به دست آوردن ريشه‌هاى اصلى و عواملى كه منجر به آن قيام خونين گرديد و ارزيابى كامل نتايج آن و بالاخره براى قضاوت صحيح و همه جانبه دربارهء اين حادثه ، بايد به تاريخ اسلام در دهها سال قبل برگرديم . از يك طرف بايد ديد چه شرايطى وجود داشت و چه هدف عالى و مقدسى در نظر بود كه حسين بن على عليه السّلام با علم به اين كه مىدانست كشته مىشود و خاندان پاك او اسير مىگردند ، آن قيام خونين را با اراده و اختيار خود انجام داد و هيچ مشكلى نتوانست آن حضرت را از دست زدن به آن نهضت بازدارد .