بابا فغانى شيرازى لطفعلى بيگ آذر آرد ، از شاعران غزل سراى شيعى ايران به سال 922 ه ق در شيراز متولد شد . وى شاعرى متين ، سخن‌پرداز ، خوش ذوق و رندى بىبند و بار بود . او در اوايل زندگى ، عياش و اهل طرب بود . در شيراز شغل چاقوسازى داشته است كه در آن هنگام به « سكاكى » تخلّص داشت . ولى بعدها تخلّص خود را به فغانى تبديل نموده است ولى در ديوان او كه اكنون در دسترس ماست شعرى با تخلص « سكّاكى » وجود ندارد . بابا فغانى حوالى سى سالگى از شيراز بيرون رفت . مدتى در هرات زندگى كرده و با شاعران آن ديار از جمله باجلى آشنا شد . چون صيت شعر دوستى و شاعرپرورى سلطان يعقوب از تبريز بلند شد فغانى بدانجا رفت و سالها در آن خطّه ماند و خوش بود و چون به واسطه‌ى مرگ آن پادشاه آن رشته‌ى ذوق و معرفت پاشيده شد به شيراز برگشت و پس از چندى به خراسان رفت و توبه نمود ، و اين حالات از آثار وى هويداست . او در مدح حضرت امام هشتم على بن موسى ( ع ) قصايدى سروده است . فغانى با ذوق و حالت بسيار و زبان ساده و مضمون جويى و نازكى افكار خود سبكى خاص در غزل پديد آورد كه در قرن‌هاى 11 و 12 هجرى پيروان بسيار داشت . او به سبك هندى نيز ، غزلياتى جذاب و شيوا سروده و ديوان اشعارش توسط انتشارات اقبال به چاپ رسيده است . ديوانش شامل 582 غزل و غيره مىباشد و در حدود 4000 بيت دارد . تمام منقبت‌هايى كه بابا فغانى براى ائمه‌ى اطهار ( ع ) سروده استوار و باصلابت است وى شاعرى عاشق پيشه و دل‌سوخته بود . ناله‌هاى سوزناك او در اشعار و شيفتگى و شيوائيش نسبت به آل على ( ع ) و مظلوميت آنان در تعبير تخلص او به فغانى بى تأثير نبوده است . بابا فغانى بعدها در ابيورد سكونت گرفت و در سال 925 ه ق بدرود حيات گفت « 1 » . - * - روز قيامت است صباح عشور تو * اى تا صباح روز قيامت ظهور تو اى روشنايى شجر وادى نجف * هر ريگ كربلا شده طورى ز نور تو آن را كه گِل به خمر سرشتند ، كى رسيد * فيض از زلال جرعه‌ى جام طهور تو ؟ * * * بيگانه از خدا و رسول است تا ابد * برگشته اخترى كه نشد آشناى تو چندين هزار جامه‌ى اطلس قبا شود * فردا كه آورند به محشر عباى تو بربسته رخت ، كعبه و مانده قدم به راه * بهر زيارت حرم كربلاى تو « 2 » * * * هر گل كه بردميد ز هامون كربلا * دارد نشان تازه‌ى مدفون كربلا پروانه‌ى نجات شهيذان محشر است * مهر طلا ببين شده گلگون كربلا

--> ( 1 ) - ديوان بابا فغانى شيرازى ؛ مقدمه با تلخيص . آتشكده‌ى آذر چاپ بمبئى ، ص 291 . ( 2 ) - سيرى در مرثيه‌ى عاشورايى ؛ ص 194 .