مرضيه محمدزاده

1157

دانشنامهء شعر عاشورايى انقلاب حسينى در شعر شاعران عرب و عجم ( فارسي )

شهريار سيد محمد حسين بهجت « متخلّص » به شهريار در شهريور ماه سال 1285 ه . ش در تبريز متولد شد . پدرش حاج مير آقا خشكنابى از سادات خشكناب و از وكلاى درجه‌ى اول تبريز بود و ايمانى بسيار قوى داشت . دوران كودكى شهريار مصادف با انقلاب مشروطيت و در نتيجه ناامنى و آشوب در سرتاسر كشور از جمله تبريز بود به همين دليل خانواده شهريار به روستاى خشكناب رفتند . شهريار تحصيلات ابتدايى خود را با قرائت قرآن آغاز كرد و سپس به آموختن گلستان سعدى و ديوان حافظ پرداخت . در سال 1291 شمسى ، دوباره به تبريز ، نقل مكان كردند . بعد از ديپلم به تهران رفته و رشته‌ى پزشكى را براى ادامه‌ى تحصيل انتخاب نمود و در سال آخر قبل از اخذ مدرك دكترا به خاطر شدت احساسات توام با طبع سركش و ناكامىهاى عشقى ، تحوّلى ناگهانى در زندگى او پديد آورد و با يك بحران روحى شديد ترك تحصيل كرد . وى در سال 1310 شمسى وارد خدمت دولتى گرديد ابتدا در اداره‌ى ثبت اسناد مشهد و سپس به خدمت در بانك كشاورزى تهران پرداخت و در همان شغل بازنشسته گرديد . شهريار در سال 1313 پدر خود را از دست داد و در مرگ او مرثيه‌ى بسيار عاطفى سرود . در سال 1332 نيز مادر خود را از دست داد و تهران را به قصد تبريز ، ترك گفت و در تبريز ، از سوى مردم مورد استقبال با شكوهى قرار گرفت وى در آنجا ، با يكى از بستگان خود ازدواج كرد كه حاصل آن دو دختر به نامهاى شهرزاد و مريم و يك پسر به نام هادى بود . در طول دوران زندگى شهريار دو تحوّل مهم رخ داد كه طرز فكر و برداشت شاعر را از اوضاع دگرگون كرد . تحول اول در پايان دوران تحصيل و عشق ناكامش و تحول دوم وقوع انقلاب اسلامى ايران در سال 1357 به رهبرى امام خمينى بود كه بزرگترين سعادت زندگى او درك انقلاب اسلامى است . و به دنبال آن جنگ تحميلى بود كه او توانست خالص‌ترين احساسات خود را در اين مورد با زبان شعر بيان نمايد و اعتقاد و ايمان كامل خود را به اسلام ، انقلاب و رهبرى نشان دهد . آثار شهريار به دو دسته تقسيم مىشود : الف آثار نثرى كه به صورت مقاله يا مقدمه‌هايى بر ديوان خود و يا ديگران نوشته است . ب ) آثار نظمى كه به دو زبان فارسى و تركى گنجينه گرانقدرى در ادب فارسى محسوب مىشود و شامل مثنوى « روح پروانه » ، « كليات » در چهار جلد كه در سال 1364 چاپ و منتشر شد و شامل غزليات ، قطعات ، و رباعيات ، قصايد و مثنوى ، و شاهكار « حيدر بابايه سلام » به زبان تركى مىباشد . ديوان اشعارش شامل اشعار متنوع در موضوعات مختلف مىباشد او سبك زيبا و كهن قديم را با مهارت و هنرمندى به سبك تازه پيوند زده است . شهريار در مدح و مرثيه‌ى اهل بيت ( ع ) نيز اشعارى سروده است پرشورترين غزل شهريار « مناجات » اوست كه در مدح شخصيت وجودى و عظمت مولاى متقيان مىباشد و از شاهكارهاى ادب فارسى و با اين مطلع آغاز مىشود : على اى هماى رحمت تو چه آيتى خدا را * كه به ما سوا فكندى همه سايه‌ى هما را و مرثيه‌ى كاروان كربلا كه در مورد امام حسين ( ع ) مىباشد . شهريار از يك طرف عالمى است فاضل و از سوى ديگر شاعرى عارف و عاشق و جمع اين ويژگيها با هم چهره‌ى او را آنگونه كه هست روشن مىسازد . شهريار سرانجام در 26 شهريور ماه سال 1376 ه . ش پس از هشت ماه ، بيمارى ريوى در بيمارستان تهران از دنيا رفت . جنازه