طرب شيرازى ميرزا ابو القاسم محمّد نصير متخلّص به طرب كوچكترين فرزند شاعر نامى محمد رضا قلى خان هماى شيرازى كه در سال 1276 ه . ق در اصفهان متولد شد . خانواده او اهل شيراز بودند ولى پدرش در اصفهان مسكن گزيد و طرب در آنجا متولد شد و در همان شهر نشو و نما يافت . دو برادر ديگر طرب يعنى ميرزا محمّد حسين عنقا و محى الدّين محمد سُها نيز شاعر و اهل ادب بودند . طرب پس از مرگ پدر تحت سرپرستى و تربيت عنقا قرار گرفت و علوم مختلف را نزد ميرزا عبد الغفار پا قلعه‌اى ، آخوند ملّا محمّد كاشانى ، جهانگير خان قشقايى و ميرزا ابو الحسن جلوه و هنر خطّاطى را در محضر ميرزا عبد الرحيم افسر فرا گرفت . طرب با وجود اينكه مورد توجه ناصر الدّين شاه قاجار بود زندگى درويشانه را ترجيح مىداد و از پذيرفتن صلات آنها امتناع مىكرد . ناصر الدّين شاه به او لقب « عقاب » و « تاج الشّعرا » داد ولى او در هيچ شعرى آنها را به كار نبرد . از سال 1285 ه . ق . مدتى ملك الشعراى دربار ناصر الدّين شاه بود ، امّا بالاخره از آن كناره گرفت و به اصفهان برگشت . او يكى از علما و فضلاى كم نظير عهد خود بود . وى شاعرى دانشمند و هنرمندى با ذوق بود كه در خوشنويسى ، نقاشى و هنرهاى زيبا هنر آفرينى مىكرد . طرب به سال 1330 ه . ق . در اصفهان درگذشت و در همان شهر در بقعه‌ى امامزاده احمد دفن شد . وى در سرودن انواع شعر توانا بود ، و به خصوص در قصيده و غزل شهرت داشته است . ديوانش نيز به چاپ رسيده است « 1 » . - * - 1 اى دل به ناله كوش كه ماه محرّم است * آفاق باژگونه و ايّام در هم است شد خواب و خور حرام به سكان روزگار * گويا دوباره نوبت ماه محرّم است تنها نه فرشيان به عزايش عَلَم زدند * از اين الم عَلَم به سر عرش اعظم است از ديو سيرت آدميان بس جفا كه ديد * آن خسروى كه فخر بنى نوع آدم است آوخ كه خوار شد به سر رهگذار شام * شاهنشهى كه بو البشر از وى مكرّم است از بدترين عالميان بس ستم كشيد * شاهى كه بهترينِ همه اهل عالم است ذرّات « كُنْ فَكان » همه در غم نشسته‌اند * تنها مرا نه دل ز عزايش پر از غم است تنها نه خاكيان كه ز غم در عزاى او * در طاق عرش روح الامين جفت ماتم است شد ختم تشنگى به على اكبر حسين * در لعل لب گرفته از آن روى خاتم است انگشت داد همره انگشترى به خصم * شاهى كه نقش نامش بر خاتم جم است عيسى صفت چه‌ها ز يهودان كوفه ديد * آن عيسى كه حضرت زهراش مريم است آن سر كه بود دوش نبى متكاى او خاكستر تنور شد اى واى جاى او

--> ( 1 ) - ديوان طرب شيرازى ؛ مقدمه با تلخيص .