محمود خان ملك الشعراء صبا محمود خان ملك الشعراء فرزند محمد حسين خان عندليب و نواده‌ى فتحعلى خان صباى كاشانى از شاعران قصيده‌سراى قرن سيزدهم هجرى ، در سال 1228 ه . ق . در تهران تولد يافت . نياكان او كه از طايفه دنبلى آذربايجان بودند ، در دوران سلطنت زنديان از آن ديار مهاجرت كرده و در عراق متوطّن گرديدند . فتحعلى خان ، جدّ محمود خان كه يكى از گويندگان بنام زمان فتحعلى شاه و سمت ملك الشعرايى داشت ، در كاشان متولد شد و در جوانى از مجلس درس صباحى بيدگلى شاعر مشهور بهره يافت و راه و روش سخنورى را فرا گرفت . پس از درگذشت صبا پسر بزرگش متخلّص به عندليب كه شاعرى شيرين سخن بود با همان سمت ملك الشعرايى جاى پدر را گرفت و تا اوايل سلطنت ناصر الدّين شاه مورد اكرام و احترام بود . پس از مرگ عندليب ، محمود خان به جاى پدر مستقر گرديد . محمود خان در دستگاه ناصر الدّين شاه صاحب عنوان گرديد و چون داراى طبعى لطيف و ذوقى سرشار بود در شعر و شاعرى شهرتى به سزا يافت و در فنون ديگر از قبيل حسن خطّ و نقّاشى و منبّت كارى و مجسمه‌سازى ، هنرنمايى بسيار كرد . در قصيده پيرو سبك فرخى و منوچهرى و عنصرى بود . ديوان محمود خان نزديك به 2600 بيت مىباشد كه گويا شاعر خود آن ابيات را برگزيده و بقيه را نابود كرده است . محمود خان در سال 1311 هجرى ، دو سال قبل از قتل ناصر الدّين شاه بدرود حيات گفت . وى تركيب‌بندى در رثاء شهيد كربلا دارد . - * - تركيب‌بند : 1 باز از افق هلال محرّم شد آشكار * وز غم نشست بر دل پير و جوان غبار باز آتشى ز روى زمين گشت شعله‌ور * كافتاد از آن به خرمن هفت آسمان شرار برخاست از زمين و زمان شور رستخيز * وز هر طرف علامت محشر شد آشكار گفتى رسيده وقت كه زير و زبر شود * يكسر بناى محكم اين نيلگون حصار چون كشتى شكسته به درياى موج زن * روى زمين ز غلغله شد باز بىقرار كردند خاكيان همه از آهِ آتشين * تيرى كه كرد از جگر نه فلك گذار از حربگاه ، اسب شهنشاه دين مگر * برگشت سوى خيمه دگر باره بىسوار پيرايه بخش چهره‌ى صبر و رضا حسين سرمايه‌ى شفاعت روز جزا حسين 2 روزى كه دست خويش قضا بر قلم نهاد * بر آل مصطفى به شهادت رقم نهاد بر عترت رسول پس از رحلت رسول * كرد آنچه كرد ، آن كه بناى ستم نهاد بنياد بارگاه سليمان به باد داد * ديو پليد ، پاى چو بر تخت جم نهاد