فتحعلى خان صبا ملك الشعرا فتحعلى خان كاشانى ، شاگرد صباحى كاشانى و ملك الشعراى فتحعلى شاه قاجار بود . وى از مردم كاشان است ولادتش در سال 1179 ه . ق . مىباشد كه در شيراز به سر مىبرد . هدايت در رياض العارفين از وى به ملك الشعرا و سلطان البلغا و افصح المتأخرين و المعاصرين تعبير مىكند . او در زمره‌ى ندماى محفل سلطانى درآمد و روزگارى را نيز به حكومت قم و كاشان گذرانيد . ملك الشعرا در فنون نظم مثنوى و قصيده‌سرايى طرزى خاص داشت و غالبا همّت بر رعايت معانى و الفاظ و مراعات صنايع و بدايع مىگماشت . كلامش فصيح و مطبوع و زيبا و متين است و اشعار او بليغ و جزيل و مصنوع و رنگين . ديوان قصايدش 15000 بيت است . صبا در شعر شاگرد حاج سليمان صباحى است . او در تقويت شيوه‌ى شاعران باستان رنج بسيار كشيد و در اين شيوه پس از استادان خويش رتبه‌ى مقدم را دارد و نخستين شاعرى است كه ثمره‌ى نهضت بازگشت ادبى در اشعار او به قوّت تمام مشاهده مىشود . صبا علاوه بر ديوان قصايد ، مثنويهاى مشهورى دارد . مانند شهنشاه‌نامه كه حماسه‌اى است دينى درباره‌ى پيامبر اسلام ( ص ) و على ( ع ) ، عبرت‌نامه ، گلشن صبا ( به تقليد بوستان ) . وى به سال 1238 ه ق . درگذشته است . « 1 » - * - پيرو فرمان يزدان ، پيشواى دين حسين * ماه برج مصطفى و درّ درج « 2 » بو تراب آن كه بر نام همايون وى از عرش برين * عقل كل آمد خطيب خطبه فصل الخطاب هم على را از علوّ منزلت قائم مقام * هم نبى را از سموّ « 3 » مرتبت نايب مناب زيب آغوش بتول و گوشوار گوش عرش * زينت دوش رسول و معنى امّ الكتاب آخر اى بيدادگر گردون ، به پيش دادگر * مصطفى را چون دهى زين جور بىپايان جواب ؟ آل مروان را به لب از ساقى گلچهره ، مى * آل طه را جگر از آتش حسرت ، كباب آفتاب روى او تابان ز رمح « 4 » مشركان * باد يا رب منكسف ، تا حشر روى آفتاب روز محشر تا شفيع شيعيان گردد ، كشيد * شافع يوم الحساب ، اين ظلم‌هاى بىحساب « 5 »

--> ( 1 ) - رياض العارفين ؛ ص 262 . لغت نامه دهخدا . ( 2 ) - درج : صندوقچه . ( 3 ) - سموّ : بلندى ، رفعت . ( 4 ) - رمح : نيزه ، جمع آن ارماح و رماح است . ( 5 ) - سيرى در مرثيه‌ى عاشورايى ؛ ص 229 .