شاعران ، عاشورا اين واقعه پايان‌ناپذير و مكرر را ، با مضامينى تازه مىسرايند و ترجمان غم دل را ، زبان شعر مىدانند . بعدها در دوره‌ى قاجار و بخصوص عصر مشروطه گونه‌هاى ديگر از سروده‌ها در ستايش و منقبت اهل بيت ( ع ) شكل گرفت كه با انقلاب اسلامى ايران به اوج شكوفايى خود رسيد . دوره‌ى معاصر ، دوره‌ى كمال جريانهاى ادبى پيشين است . در اين دوره زبان شعر بارورتر و شفاف‌تر و فضاى شعر با مسايل اجتماعى همراه‌تر و پيوسته‌تر است . مؤلف كتاب از پنج سال پيش كارى تحقيقى و پژوهشى را در مورد زندگانى حضرت امام حسين ( ع ) در دو بخش متمايز شروع نمود : بخش اول بررسى زندگانى آن امام بزرگوار از به دو تولد تا پس از شهادت با رويكردى تحقيقى و تحليلى به وقايع هفتاد سال اول هجرت و بررسى زمينه‌ها ، علل و انگيزه‌ها ، فلسفه و محتواى فكرى قيام عاشورا بود و سعى گرديده بود با تكيه بر منابع كهن و اصيل و دست اول اسلامى اين حركت هميشه جاويد را عارى از پيرايه‌ها و بدعت‌ها و خرافاتى كه بر پيكره‌ى آن در طول تاريخ تنيده شده بود در معرض فكر و قضاوت انديشمندان و دسترس عموم مردم قرار دهد كه به حمد اللّه و المنّه حاصل اين تلاش در قالب كتابى به نام « حسين بن على ( ع ) ، امام ارزشها » در ابتداى سال جارى به زيور طبع آراسته و عرضه گرديد . و كتاب حاضر به عنوان بخش دوم اين تحقيق و پژوهش كه اينك با نام « دانشنامهء شعر عاشورايى » تقديم مىگردد . و به نحوى در بردارنده‌ى ادبيات شيعه و عقايد و احساسات و جهت‌گيرى شاعران عرب و پارسىگوى ، در طول تاريخ به‌ويژه بر محور حادثه‌ى جانسوز كربلا مىباشد ، و سعى شده است از ارزشمندترين آثار عاشورايى اين شعرا نمونه‌هايى آورده شود ، تا بر مبانى مذهبى و حق‌جويى شيعه استدلال نمائيم كه چگونه شاعران انديشمند از جان مايه مىگيرند تا خصلت‌هاى نيكوى آل محمد ( ص ) را نمودار سازند و اين كار سترگ ، هنر شعر و شاعرى است كه حقيقت را با جلوه‌ى خاصى نشان مىدهد و در ديدگاه نسلهاى آينده كه تشنه‌ى حق‌جويىاند ، قرار مىدهد . شاعران با خلق آثار ماندگار پيرامون حادثه و پيام آن ، جلوه‌هاى متجلى در كربلا را جاودانه ساختند . شاعران عاشورايى ، احساس خويش را نسبت به آن حماسه در قالب شعر ، بيان مىنمايند و از اين راه ، بخشى از ادبيات غنى شيعه در زمانهاى مختلف شكل گرفته است . در زبان عربى ، از همان آغاز ، پس از حادثه‌ى كربلا ، آن واقعه‌ى عظيم به شعر راه يافت و بازماندگان شهدا از اهل بيت ( ع ) به سرودن مرثيه پرداختند . سپس شاعران ديگر در سالها و قرون متمادى ، همواره در ترسيم نهضت كربلا و بيان مصائب اهل بيت ( ع ) از سلاح شعر مدد گرفتند و در اين راه هر شاعرى به فراخور زمان از سبك‌ها و روشهاى گوناگون بهره برده است . برخى در قالب سوزناك‌ترين مرثيه‌ها ، عواطف را برانگيختند و به جنبه‌هاى عاطفى و روحى بيشتر تكيه كردند و برخى روش مقتل و واقعه‌نگارى و ثبت قضايا را براى شرح ماجرا در پيش گرفتند . بر همين اساس نبايد انتظار داشت كه شعر همه شاعران از لحاظ عمق و تأثير يكسان باشد و يا توانايى و قدرت آنها را در خلق آثار منظوم به يكسان ارزيابى نمود . همان گونه كه قبلا شرح داديم روش ائمه در ارج نهادن به شعر شاعران توجه به شعر آنان بدون دخالت دادن شخصيت ، رفتار و جهت‌گيرى سياسى ، اجتماعى و حتى مذهبى شاعران بوده است كه ما نيز همين روش را مبناى كار قرار داديم و اگر از شاعر دلسوخته‌اى كه در رثاى سالار شهيدان ( ع ) سروده‌اى دارد ، نامى برده نشده يا شعرى آورده نشده است به خاطر عدم دسترسى به تذكره يا نمونه‌هاى شعر عاشورايى آنان بوده است . كتاب حاضر در قطع رحلى و در دو جلد تقديم علاقه‌مندان و دانش‌پژوهان مىگردد :