« دار العلم » ناميد كه افزون بر تالارهاى تدريس و سخنرانى و جلسات بحث و پژوهش و گفتگوى علمى ، غرفه‌هايى براى زيست دانشجويان و كتابخانه‌ى بزرگى داشت كه با ارزش‌ترين مراجع و منابع عربى را دارا بود و سرپرستى هر سه‌بخش را سيّد خود بر عهده داشت . از اين مدرسه دانشمندان بسيارى فارغ التحصيل شدند . سيّد رضى نه تنها در شعر استادى بىمانند كه در نويسندگى و نثر و علوم بلاغت نيز يكّه‌تاز ميدان ادبيات عرب به شمار مىرود . آثار او گواهى راستين بر اين مدّعاست : « تلخيص البيان فى مجازات القران » در اين كتاب مجازها و استعاره‌هاى موجود در قرآن به شيوه‌اى بديع و استادانه بررسى شده است . « مجازات الآثار النبويه » 361 حديث از احاديث رسول اكرم ( ص ) كه داراى معانى مجازى يا استعاره‌اى و يا ديگر نكته‌ى بلاغى است در اين كتاب گردآورى شده است . « نهج البلاغه » مهمترين تأليف سيّد رضى است كه مجموعه‌ى گزيده‌اى از خطبه‌ها ، كلام‌ها ، نامه‌ها ، وصيّت‌نامه‌ها ، بخشنامه‌ها ، يك پيمان‌نامه ، چند دعا و كلمات قصار و حكمت‌آميز امير مؤمنان على ( ع ) است و اين كار سترگ را در 13 رجب سال 400 به پايان رساند . « حقايق التأويل فى متشابه التنزيل » كتاب تفسيرى از سيّد رضى است كه متأسفانه فقط جلد پنجم آن در تفسير آيات متشابه و سوره آل عمران تا آيه 48 سوره نساء به دست ما رسيده است . « خصائص امير المؤمنين على بن ابى طالب ( ع ) » ، ديوان شعر كه به ترتيب الفبايى تنظيم شده و مشتمل بر 16300 بيت در انواع شعر است و آثار بىشمار ديگر . در هنر شاعرى او از همه قريشيان شاعرتر است « 1 » وى تعبيرات مجازى را بدون تكلّف در قالب مناسب مىريزد و ميان شاعران عصر خود به عفّت كلام ممتاز است . در اشعارش چنان روحيه‌ى بزرگوارانه‌ى عربى و احساس به عزّت و سرورى مشاهده مىشود كه از اصلاب خاندان علوى به او رسيده است . سبك شعرش آميزه‌اى از بدويت و حضارت با نرمى و آراستگى شعر حضرى درهم آميخته است و از الفاظ و قافيه‌هايش موسيقى سحرانگيزى اوج مىگيرد . سيّد در سرودن انواع شعر استاد است و ديوان او مشهورترين انواع شعر را در خود جاى داده است . سيّد هنر شعر را فضيلت و افتخار نمىدانست ، بلكه آن را وسيله‌اى براى پيشبرد مقاصد خود مىشناخت . در چكامه‌ها و قصائدش ، خود را با احساس‌ترين شعراى جهان مىشناساند . بيشتر نقّادان ادب ، او را سرآمد شاعران قريش مىشناسند . سيّد 108 قصيده‌ى مدحيه در مدح پدرش ، برادرش ، خليفه‌ى عباسى ، مقامات و دوستان دارد كه در همه‌ى اشعار احساس بزرگوارى خود را نگاه مىدارد . « 2 » مرثيه كه از امتيازات سيّد است و وى تحوّلى عميق در آن ايجاد كرد . وى الفاظى فصيح و معانىاى عميق و اطّلاعات تاريخى بسيار و نكات بىشمار به كار مىبرد . 84 قصيده رثائيه در رثاى امام حسين ( ع ) و شهيدان كربلا ، پدر و مادر و ديگر خويشان و دوستان دارد . آنچه در مورد امام ( ع ) و شهيدان كربلا سروده سرشار از اندوه و احترام و بزرگداشت و شكايت از ظالمان و بدگويى نسبت به بنى اميّه و يارانشان است . فخريات يكى ديگر از امتيازات سيّد رضى است . به خود ، پدران و نياكان خود باليدن و احساس برترى بر ديگران در همه اشعارش به چشم مىخورد . حجازيات يا وصف كه حدود چهل قصيده است كه احساسات و رازهاى درون را به شكل غزل و انواع وصف به زبان مىآورد . اين احساسات عاشقانه شاعر به بركت راه حج و مراسم حج شكفته شده است . قصائد رسائلى كه ميان او و دوستانش مبادله مىشود . اشعار حكمى كه در اشعارش حكمت مىآموزد و عبرت از تاريخ و حوادث را نشان مىدهد . استقلال شخصيت سيّد رضى در نقد و نوآوريها به دليل اينكه در دوران شكوفايى فرهنگ اسلامى و عصر زرّين دانش و پژوهش مىزيست خود يكى از

--> ( 1 ) - همانجا . ( 2 ) - مناهل الادب العربى ؛ ج 1 ، ص 8 .