جوهرى ابو الحسن على بن احمد جرجانى معروف به « جوهرى » از شاعران مشهور شيعه و مناقب‌گو و مرثيه‌سراى اهل بيت ( ع ) است . وى وزنه‌اى در فضل و ادب و استوانه‌اى در لغت عرب و نقّادى سخن‌ساز بود . او از عنفوان جوانى به شاعرى پرداخت و طبع ذوق و ترسّل او مورد توجّه صاحب بن عبّاد قرار گرفت تا جايىكه وى را نديم خاصّ خود و از سلك شاعران دربارش قرار داد و او را فرستاده‌ى ويژه خود ساخت . از نامه‌اى كه در تعريف او به‌وسيله‌ى صاحب بن عبّاد براى ابو العباس ضبّى نوشته شده ، برمىآيد كه وى شاعرى استاد بوده است . اگرچه ديوان اشعارش در دست نيست و فقط منتخبى از قصايد عربى او در منقبت امير المؤمنين على ( ع ) و مرثيه ابا عبد اللّه الحسين ( ع ) موجود مىباشد . وى در سال 377 هجرى بعد از دو مأموريت كه از سوى صاحب به نيشابور - نزد ناصر الدّوله ابراهيم - و اصفهان نزد ابو العبّاس ضبّى رفت به گرگان بازگشت و در آن شهر زندگى را بدرود گفت . مرگ او پيش از مرگ صاحب بن عبّاد به سال 380 ه . ق . اتفاق افتاد . « 1 » - * - مدح اهل بيت ( ع ) : 1 - وجدي بكوفان ما وجدى بكوفان * تهمى عليه ضلوعي قبل أجفاني 2 - أرض إذا نفخت ريح العراق بها * أتت بشاشتها أقصى خراسان 3 - و من قتيل بأعلى كربلاء على جه * د الصّدى فتراه غير صديان 4 - و ذى صفائح يستسقى البقيع به * رىّ الجوانح من روح و رضوان 5 - هذا قسيم رسول اللّه من ادم * قدّا معا مثل ما قدّ الشراكان 1 - من شيداى كوفه‌ام . آن هم چه شيدائى ؟ پيش از آنكه سرشك رخسارم سيلاب كشد ، خون از جگرم روان است . 2 - تربتى كه چون نسيمش وزان گردد ، عطر جان فزايش از سرحد خراسان بگذرد . 3 - شهيدى كه در كربلا با لب تشنه جان داد و از رحمت خدا سيراب بود . 4 - آنجا كه گورى چند و مزارى كوچك به چشم مىخورد ، ولى به آن عظمت و آبرو كه گورستان بقيع را سيراب سازد و خود از عبير خلد و رضوان الهى آكنده است . 5 - آن يك با رسول خدا از يك پوست برآمده چونان دو ميوه از يك شاخ . 6 - و ذاك سبطا رسول اللّه جدّهما * وجه الهدى و هما فى الوجه عينان 7 - وا خجلتا من أبيهم يوم يشهدهم * مضرّجين نشاوى من دم قان 8 - يقول : يا أمّة حفّ الضلال بها * و استبدلت للعمى كفرا بايمان 9 - ما ذا جنيت عليكم إذ أتيتكم * بخير ما جاء من آى و فرقان ؟ ! 10 - ألم أجركم و أنتم فى ضلالتكم * على شفا حفرة من حرّ نيران ؟ !

--> ( 1 ) - يتيمة الدهر ؛ ج 4 ، ص 26 . مناقب آل ابى طالب ( ع ) ؛ ج 1 ، ص 532 . الغدير ؛ ج 4 ، ص 82 و 83 .