افوَه حِمّانى « 1 » ابو الحسين على بن محمّد بن جعفر از سادات حسينى ، از نسل زيد شهيد و متوفّى به سال 301 ه . ق است . وى از مردم حمان كوفه و از قبيله بنى تميم و معروف به « افوه حمّانى » است . كه به جهت بزرگى دهان و بيرون زدن دندانهايش به « افوه » شهرت داشت . يكى از بزرگان خطبا و شعراى نوآور بنى هاشم است كه نام او و شعر او معروف خاص و عام گشته و همه او را به حسن سبك و حسن تلفيق مىشناسند . گذشته از اينها علم فراوان ، عظمت خانواده ، بزرگوارى و شخصيت بارز و نسب علوى پربركت او باعث شد كه به بلندترين قلّه‌ى عظمت برسد . وى مفتى ، فقيه ، خطيب ، شاعر ، مدرس و سخنگوى بنى هاشم بود ، مقام او در شاعرى بين بنى هاشم مانند عبد اللّه بن المعز در ميان بنى عباس بود . ديوان بزرگ داشت و قصائد حماسى در مناقب اهل بيت ( ع ) مىسرود كه منتخبى از آنها در الغدير مسطور است . از حمّانى فرزندان با شخصيت و دودمانى از علما ، پيشوايان و شخصيت‌هاى بزرگ كه برخى در طليعه شعرا و ادبا و خطبا قرار گرفته‌اند به‌جا مانده است . خاندان مشهور قزوينى كه بنيادهاى اصيل و عميقى در علم و فضل و ادب داشته و در شهرهاى مختلف عراق مىزيند از فرزندان حمانى مىباشند . - * - وى اشعارى در مورد حسنين عليهما السّلام سروده است كه نمونه‌اى از آن را مىآوريم : أنتما سيّدا شباب الجنا * ن يوم الفوزين و الروعتين يا عديل القرآن من بين ذا الخلق * و يا واحدا من الثقلين انتما و القرآن فى الارض مذأ * زل مثل السّماء و الفرقدين فهما من خلافة اللّه فى الأر * ض بحقّ مقام مستخلفين قاله الصادق الحديث و لن * يفترقا دون حوضه واردين « 2 » شما دو آقاى جوانان بهشتيد ، روزى كه دو پيروزى و دو ترس در پيش است . اى همپايه‌ى قرآن در ميان خلق و اى آنكه يكى از دو وزنه‌ى گرانبهاييد . مثل شما و قرآن از روز نخست مثل آسمان و دو ستاره فرقدان است . پس آن دو ( كتاب و عترت ) به جاى مستخلف خود در روى زمين به حق خلافت الهى دارند . و اين بيان راست گفتار است كه تا نزد حوض كوثر كه بر او وارد شوند هيچگاه از هم جدا نشوند .

--> ( 1 ) - حمّان : نام يكى از محلات كوفه است و نام قبيله‌اى از تميم كه فرزندان حمّان بن عبد العزيز بن كعب بن سعد بن زيد مناة بن تميم‌اند . ( 2 ) - الغدير ؛ ج 3 ، ص 65 . در اين اشعار به حديثى از رسول اللّه ( ص ) اشاره شده كه فرمود : « انّى تارك فيكم الثّقلين كتاب اللّه و عترتى و انّهما لن يفترقا حتّى يردا على الحوض » من در ميان شما دو چيز گرانقدر به جاى مىگذارم كتاب خدا و اهل بيتم ، همانا اين دو هيچگاه از يكديگر جدا نخواهند شد تا در حوض كوثر به من باز گردند .