به نتيجه‌اى نرسيد وبه اشارهء على ، عليه السلام ، در مسجد پيغمبر أكرم از مردم پناه خواست وبه مكة بازگشت . پس از اين مقدمات ، آمده است كه پيغمبر أكرم مسلمانان را به سوى مكة سوق داد ، بدون آن كه مردم مكة را از آن خبر باشد . طي راه مدينه به مكة ، أبو سفيان وچند تن ديگر از مردم قريش وكسان پيغمبر أكرم ، به ديدار آن حضرت شتافتند وپس از گفت‌وگوهايى اسلام آوردند . در همان جا بود كه پيغمبر أكرم أمان نامهء مشهور خود را با أبو سفيان عطا كرد . ابن إسحاق در ضمن حكاياتى مجسم ساخته است كه چگونه پيغمبر أكرم مسلمانان را براي آن كه به مكة وارد شوند آماده ساخت . در اينجا است كه با حكايت أبو قحافه كه كور شده بود ، به صورت سؤال وجواب با دخترش ، ابن إسحاق تصويرى اجمالي ولى گويا ، از چگونگى در آمدن لشكر مسلمانان به مكة وأطراف آن ، ترسيم كرده ونشان داده است كه چگونه پيغمبر أكرم مسلمانان را به گروه‌هايى تقسيم كرد . تا هر يك به ناحيه‌اى از مكة وارد شوند واز آنان پيمان گرفت تا از ريختن خون مردم وغارت أموال ايشان بازايستند . در اين هنگام ، تنى چند از قريش با مسلمانان پيكار كردند وتارومار شدند . از آن هشت نفرى كه پيغمبر أكرم عهد كرده بود به قتل آورد ، فقط چهار نفر كشته شدند . پس از اين مقدمات ، حكايت ورود پيغمبر أكرم به مكة ومسجد الحرام وطواف خانهء كعبه وگرد آمدن مردم در مقابل باب كعبه به دور وى وسپس گفت وگوى آن حضرت با قريش وآزاد ساختن آنان وكشيدن قلم عفو بر خطاهاى ايشان وباطل كردن رسوم جاهلي ، مگر حجابت وسقايت وبيان احكامى چند وتحريم خونريزى وقطع أشجار در محدودهء حرم ، آمده است . ابن هشام پس از نقل اين وقايع از قول ابن إسحاق ، خود نقل كرده است : چون أنصار بيم داشتند كه پيغمبر أكرم به مدينه بازنگردد ، ايشان را گفت : تا زنده‌ام با شما خواهم بود وچون بميرم با شما خواهم بود . سپس صورت‌ها وبت‌هايى كه گرداگرد خانهء كعبه نهاده بودند سرنگون كردند . ابن هشام اشعار چندى ، در ضمن حكايات فتح مكة وپس از آن ، از قول ابن إسحاق ، نقل كرده ونام گروه‌هاى مسلمانان را كه در اين فتح شركت كرده بودند ، آورده است . سپس مىپردازد به نقل واقعه‌اى چند كه از آن جمله است حملهء خالد بن وليد به قوم جذيمه وجبران خطاى أو ، به دست على ، عليه السلام ، به حكم پيغمبر أكرم وتخريب عزّى در نخله . فتح مكة ووقايع مربوط به آن ، در دههء سوم ماه رمضان سال هشتم ، اتفاق افتاده وپيغمبر أكرم ، پس از فتح ، پانزده روز در مكة أقامت كرد « 1 » .

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 31 - 80 .