محمد بن عبد الله بن عمر
مقدمه 42
خلاصهء سيرت رسول الله ( ص )
ودشمنى قريش واسلام حمزه وآنچه ميان پيغمبر صلعم ورؤساى قريش رفته است ، وآزار رسانيدن ايشان آن حضرت وبعضي از ضعفاى مسلمانان را ، وهجرت جمعى از صحابه به حبشه ونوشتن عهدنامهء مشركان در معامله نكردن با مسلمانان وانزواى بني هاشم وبنى عبد المطلب ، وحكايات ديگر . پس از آن حكايت معراج ووفات خديجة وأبو طالب ورفتن پيغمبر أكرم صلعم به جانب طائف مىآيد . در ضمن همين وقايع است كه تدريجا جهت اشخاص وگروهها مشخص مىگردد ، وآثاري از شخصيت وسرنوشت أصحاب وعاقبت كار مخالفان وكفار كمكم از دور نمودار مىشود ، وآنچه در مغازى وخصوصا در بدر وأحد خواهد گذشت ، به حدس آشكار مىگردد . پس از آن وقايع ، مقدمات هجرت به مدينه فرآهم مىشود وهجرت به وقوع مىپيوندد . تا اينجا كه تقريبا نيمهء أول كتاب را شامل است ، اگر چه وقايع وحكايات را مىتوان بر حسب تقدم وتأخر زماني در پى يكديگر قرار داد ، گاهشمارى منظم ومبدأ تاريخي ثابتي در آن مشاهده نمىشود ، مگر در مورد تولد رسول أكرم صلعم كه نوشتهاند در عام الفيل اتفاق افتاده . در چند مورد نيز به سن آن حضرت اشاره شده است كه در اين موارد هم اختلافهايى بر حسب ساير منابع وجود دارد . بنابراين وقايع زمان پيغمبر صلعم را ، در سالهاى أقامت آن حضرت در مكة ، از تولد تا هجرت به مدينه ، بايد به طور مجموع در نظر آورد ؛ وبا كمك آنچه در سيره وساير منابع آمده است ، تاريخ وگاهشمارى تقريبي يا لا أقل فواصل زماني آنها را مشخص نمود . غالب وقايعى كه پس از هجرت پيغمبر أكرم صلعم به مدينه اتفاق افتاده ودر كتاب سيرهء ابن هشام ضبط شده وتقريبا شامل نيمى از آن كتاب است ، بر خلاف آنچه تاكنون ديديم ، داراى گاهشمارى منظم وغالبا تاريخ ماه وسال است . در اين قسمت از كتاب ، پس از ذكر منازل بين مكة تا مدينه وورود پيغمبر أكرم به قبا واستقرار آن حضرت در مدينه وتنظيم روابط ميان مهاجر وأنصار از طرفي ، وروابط قبايل أطراف مدينه از طرفي ديگر « 1 » ، ابن هشام بتفصيل وتوصيف سرايا ومغازى ، كه موضوع اصلى كتاب سيره است ، پرداخته است . ابن هشام به عنوان مقدمه وپيش از گفتوگو دربارهء مغازى ، از قول ابن إسحاق ، سن پيغمبر أكرم را در هنگام هجرت پنجاه وسه سال ذكر كرده يعنى سيزده سال پس از بعثت وگفته است : دوازده ماه پس از هجرت ، يعنى ماه صفر سال دوم هجرى بود ، كه نخستين غزو يعنى غزو ابواء يا ودّان به وقوع پيوسته است . « 2 » از اين تاريخ تا رمضان سال دوم ، سه غزو ديگر وچهار سريّه
--> ( 1 ) . متن عربى ، ج 2 ، ص 147 و 150 . ( 2 ) . همان كتاب ، ص 240 .