محمد بن عبد الله بن عمر
195
خلاصهء سيرت رسول الله ( ص )
سر بند . وبعد از آن بلال را فرمود تا علم به وى داد وأو را به غزو دومة الجندل فرستاد « 1 » . سخن تمام شد در مغازى ووفود عرب ولشكرها كه سيد ، عليه السلام ، فرستاده بود به غزو كفّار . وسيد ، عليه السلام ، * بعد از بيست وهشت « 2 » غزو كه به نفس خود كرده بود ، سى وهشت « 3 » گروه از لشكر اسلام از بهر غزو به أطراف بلاد فرستاد ، وتفصيل آن اين است كه در سيرت فارسي ياد كرده ، رحم اللّه مصنّفها « 4 » : أول ، عبيدة بن الحارث به ثنيّة المرة « 5 » فرستاد . دوم ، حمزة بن عبد المطّلب را به ساحل بحر « 6 » به ناحية العيص فرستاد . سوم ، سعد وقّاص به خرّار « 7 » فرستاد . چهارم ، زيد بن حارثه به قرده « 8 » فرستاد . پنجم ، محمد بن مسلمه را از بهر قصد كعب بن الأشرف « 9 » فرستاد .
--> ( 1 ) . اين حكايت در سيره ، ص 1073 - 1077 ، آمده است . اين سريه كه عبد الرحمن ابن عوف أمير آن بوده است در متن عربى ، بدون تاريخ ذكر شده وواقدى ( مغازى ، ج 2 ، ص 560 ) آن را در شعبان سال ششم قرار داده است . ( 2 ) . در أصل به متابعت از متن عربى ، ( ج 4 ، ص 256 ) و ( سيره ، ص 1065 ) كه به خلاف موارد ديگر آمده است : بيست وهفت . سبب آن كه در اين خلاصه ودر سيره عدهء غزوات از 27 غزو به 28 غزو تجاوز كرده آن است كه : غزو وادى القرى در متن عربى ( ج 3 ، ص 353 ) عنوان جداگانه ندارد ودر ذيل غزو خيبر آمده است . ليكن در سيره ( ص 834 ) ودر اين خلاصه ص 157 غزو مزبور داراى عنوان جداگانه ودر ذيل شمارهء بيست وسه آمده است . ( 3 ) . در أصل سيه دو گروه ( 4 ) . از اين عبارت مستفاد مىشود كه مؤلف اين خلاصه با نام رفيع الدين إسحاق بن محمد همداني آشنا نبوده است . ( 5 ) . چنان كه در حاشيهء 2 ص 96 همين خلاصه ذكر شد ، مشخص نيست كه ثنيه المرة در كجا واقع است . بنابر قول ابن إسحاق اين سريه در صفر يا ربيع الأول سال دوم هجرى قمري اتفاق افتاده است ( - حاشيهء 4 ، ص 1077 سيره ) وواقدى ( مغازى ، ج 1 ، ص 10 ) اين سريه را به نام رابغ ذكر كرده است . ورابغ ميقاتى است در شمال جحفه ( به ضم جيم وسكون حا ) به فاصلهء 12 ميلى از آن ودر جنوب ابواء . ( 6 ) . در أصل ودر نسخههاى سيره : به ساحل بحرين . براي اطلاع بيشتر - حاشية 5 ص 96 همين خلاصه . اين سريه در صفر يا ربيع الأول سال دوم هجرى قمري اتفاق افتاده ( متن عربى ، ج 2 ، ص 241 و 245 ) وبنابر قول واقدى ( مغازى ، ج 1 ، ص 9 ) در رمضان سال أول . ( 7 ) . بنابر قول واقدى سريهء خرار در ذىقعده سال أول هجرى قمري اتفاق افتاده ( مغازى ، ج 1 ، ص 11 ) . در متن عربى ( ج 2 ، ص 251 ) از قول ابن هشام پس از سريهء حمزه به ساحل بحر وقبل از بدر الأولى . در البداية والنهاية ( ج 3 ، ص 248 ) از قول ابن إسحاق بدون ذكر سند : پس از مراجعت پيغمبر صلعم به مدينه از بدر الأولى يعنى در ماه جمادى الثانية يا رجب يا شعبان سال دوم . همچنين - به حاشيهء 3 از ص 97 همين خلاصه . ( 8 ) . قرده آبى است از آبهاى نجد بر سر راه عراق به شام . در متن عربى ، تاريخي براي اين سريه ذكر نشده ودر البداية والنهاية ( ج 4 ، ص 4 ) از قول ابن إسحاق از طريق يونس : شش ماه پس از بدر يعنى ربيع الأول سال سوم هجرى قمري ودر مغازى واقدى ( ج 1 ، ص 3 ) : جمادى الآخرهء سال سوم ( 9 ) . - ص 115 همين خلاصه . تاريخ آن بر حسب قول ابن إسحاق ( متن عربى ، ج 3 ، ص 286 ) قبل از غزو أحد قرار دارد وبنابر قول واقدى ( ج 1 ، ص 3 و 184 ) ربيع الأول سال سوم